باشد . حتى منصور خليفهء عباسى خود حديثى از امام محمد باقر ( ع ) نقل مىكند كه بيان داشتهاند قائم از نسل على ( ع ) است ( ( 100 ) ) . منصور نهضتهاى امام صادق ( ع ) و پيروانش را محدود مىساخت و آن را به صورت سياستى عليه آنان به كار برد . علاوه بر آن ، وى جانشين خود محمد را با كنيه « مهدى » ( 169 - 158 / 785 - 775 ) ملقب ساخت تا توجه اتباع خويش را از خاندان على ( ع ) به خاندان عباس بازگرداند ( ( 101 ) ) .
با وجودى كه نهضتهاى امام هفتم موسى كاظم ( ع ) ، نيز توسط اولياء امور محدود شد بگونهاى كه آن امام در زندان جان سپرد ( ( 102 ) ) ، تبليغات شيعى براى قيام امامى به نام قائم و مهدى در مقياس وسيعى ، بويژه پس از طغيان ابن طباطبا در 199 / 814 گسترش يافت . شايد به همين خاطر باشد كه مأمون خليفه ديگر عباسى سياست جديدى را در مورد امام على بن موسى الرضا ( ع ) ، طرحريزى كرد . او با تمهيدى از آن حضرت خواست تا ولايتعهدى وى را بپذيرند . او با اتخاذ اين سياست اميدوار بود تا شكافى در ميان علويان ، كه بعضا در حال قيام بودند ، ايجاد كند و امام رضا ( ع ) را در درون كاخ عباسيان محصور دارد ( ( 103 ) ) . مأمون همين سياست را در مورد امام نهم ، امام جواد ( ع ) پيش گرفت و دختر خود ام الفضل را به عقد او در آورد ، و وى را بدين طريق تحت نظر داشت ( ( 104 ) ) . از آن پس تحت نظر قرار دادن ائمه اساس سياست خلفا شد . همين امر عقيدهء غيبت را تحت فشار قرار داد و ابزارى كه حكومت عباسيان را محدود مىكرد كند نمود و موجب طولانى شدن حكومت متوكل عباسى شد .
عوامل متوكل روابط بين فعاليتهاى پنهانى كارگزاران اماميه را در بغداد ، مدائن و كوفه و امام هادى ( ع ) كشف كردند . بدين خاطر متوكل سياست مأمون را پيش گرفت . او نامهاى مشحون از اظهار ادب و ارادت و محبت به امام دهم نوشت و از آن حضرت درخواست كرد تا براى ملاقات همديگر به سامرا سفر كنند .
پس از آن امام هادى ( ع ) در سال 233 / 848 به مركز فرا خوانده شد ( ( 105 ) ) ، و بقيهء عمر خود را در آنجا تحت نظر گذراند . بالنتيجه از ملاقات او با اكثر پيروانش ممانعت به عمل آمد . آن امام فقط مىتوانست تعداد اندكى از وكلاء خود را آن هم مخفيانه ملاقات كند ( ( 106 ) ) . در حقيقت ، سياست متوكل به منظور جلوگيرى علويان از قيام مسلحانه عليه رژيم خود ترتيب يافته بود . در عين حال وى موفق نشد تا
تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — صفحة 52
مساهمون: جاسم محمد حسين
ص٥٢