نظام وكالت يا فعاليتهاى مخفى زيديه و اماميه را نابود سازد . اين امر در سراسر امپراطورى او آن چنان گسترده شده بود كه مىتوانست موجبات قيامى را فراهم آورد ( ( 107 ) ) .
بين سالهاى 260 - 245 / 874 - 859 محدثين اماميه و زيديه احاديثى را مبنى بر اينكه قائم امام دوازدهم است نقل مىكردند و مردم را به پيوستن به او در هنگام قيامش فرا مىخواندند . عصفرى زيدى ( متوفى 250 / 864 ) و احمد بن - خالد الباقر ( متوفى 80 - 274 / 93 - 887 ) هر دو اين قبيل احاديث را روايت كردهاند .
بعنوان نمونه ، در سال 250 / 864 برقى روايتى منسوب به على بن ابى طالب ( ع ) و حضرت خضر ، اشاعه داد كه صراحتا بيان مىكند قائم مهدى امام دوازدهم خواهد بود ( ( 108 ) ) .
نشر اين روايات اماميه را تشجيع مىكرد تا انتظار قيام قائم را در آيندهء نزديكى داشته باشند و در حكومت عباسى به قيام او بپيوندند . بعضى از آنها اين احاديث را در رابطه با علائم ظهور قائم به محيطهائى كه قيام علويان در سال 250 / 864 در آن صورت گرفت مربوط مىدانستند و به كار مىبردند . ابن عقده مىگويد :
چنين انتظار مىرفت كه يحيى بن عمر ، رهبر قيام ، قائم مهدى باشد ، زيرا تمام اين علائم كه به قائم مهدى مربوط مىشود و از امام صادق ( ع ) روايت شده در زمان قيام او رخ داده است ( ( 109 ) ) .
گرچه يحيى بن عمر در سال 250 / 864 در گذشت ، لكن بخاطر تداوم اين قيام و موفقيت حسن بن زيد ( 270 - 250 / 884 - 864 ) در تشكيل حكومت شيعى طبرستان بر ترس و واهمه عباسيان افزوده مىشد . اگر اين حديث معروف نبوى را به ياد آريم كه فرمودهاند : « مردى در شرق ظهور خواهد كرد كه راه را براى قيام مهدى ( ع ) هموار مىكند » ( ( 110 ) ) ، از اين ترس و واهمه تعجب نخواهيم كرد . در آن زمان ممكن بود اين روايت به تشكيل حكومت علويان در طبرستان بازگردد كه راه را براى قيام قائم مهدى آماده مىساخت . عوامل ديگر نيز مؤيد ترس و واهمه عباسيان بشمار مىآمد . بنا به گفتهء طبرى ، جاسوسان عباسى مكاتبه مخفى بين حسن بن - زيد ، بنيانگذار حكومت علويان در طبرستان و برادر زاده محمد بن على بن خلاف عطار ( ( 111 ) ) ، يكى از پيروان امام هادى ( ع ) را كشف كردند .
تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — صفحة 53
مساهمون: جاسم محمد حسين
ص٥٣