خواهد كرد ( ( 81 ) ) . روايات ديگر دلالت دارند كه او قانون داود و سليمان را توأم با قانون اسلام عمل خواهد كرد ( ( 82 ) ) و با يهوديان بر اساس قوانين تورات و با مسيحيان بر مبناى قوانين انجيل عمل خواهد كرد . بنا به گفته نعمانى ، حكومت او علاوه بر سرزمينهاى اسلامى قلمرو روم ، سند ، هند و چين را شامل مىشود ( ( 83 ) ) .
برخى از وظايف منسوب به قائم بر پريشانى و نااميدى اوضاع سياسى و اقتصادى اماميه دلالت دارد . فضل بن شاذان ( متوفى 260 / 873 ) و كلينى نقل مىكنند كه قائم بعنوان منتقم الهى عليه كسانى كه موجبات ناراحتى على ( ع ) و همسرش فاطمه ( ع ) را فراهم كردند با شمشير قيام خواهد كرد . او همچنين از كسانى كه امامان و پيروان آنها ، بويژه قاتلان امام حسين ( ع ) را اذيت و آزار كردند انتقام خواهد كشيد ( ( 84 ) ) . امام صادق ( ع ) شهادت امام حسين ( ع ) را دليل اصلى قيام قائم بعنوان منتقم مىداند ( ( 85 ) ) . وظايف ديگر قائم ، آزار سياسى ائمه ( س ) را در رابطه با بيعت اعراب بويژه قبيله قريش ( با خلفاى وقت ) كه قدرت سياسى را از رحلت پيامبر ( ص ) در اختيار خود داشتند شرح مىدهد . نعمانى حديثى منسوب به امام صادق ( ع ) را ذكر مىكند : « وقتى كه قائم قيام كند با اعراب و قريش فقط با شمشير برخورد خواهد كرد ( ( 86 ) ) .
اماميه همچنين وظيفه ديگرى را به قائم محول مىكنند كه نارضايتى آنان را از نظام اقتصادى حكومت عباسى نشان مىدهد . حميرى از امام باقر ( ع ) نقل مىكند كه وقتى قائم قيام كند همه نظامهاى باطل را نابود خواهد كرد ( ( 87 ) ) .
كلينى با حميرى هم عقيده است و مىافزايد كه قائم پس از اين اقدام اجازه كشت در زمينها و اداره آن را با اين شرط كه خراج قانونى را بپردازند مىدهد ( ( 88 ) ) .
در پرتو اين آمال و اميدها و ناكاميهاى مكرر قيامهاى زيديه ، اماميه بر خلاف آنها آرزوهاى خود را بر قيام قائم متمركز ساختند ، او كه تشكيل دولتش از زمان امام باقر ( ع ) مورد انتظار منتظرانش بود ( ( 89 ) ) . نعمانى روايت مىكند كه قيام عباسيان در خراسان گسترش يافته بود و سياهجامگان برخاسته بودند ، ابو بكر حضرمى و ابان نزد امام صادق ( ع ) شتافتند و نظر آن حضرت را درباره شركت در اين جنبش جويا شدند . وى ايشان را عليه آن هشدار داد و فرمود : « چنانچه ما را
تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — صفحة 49
مساهمون: جاسم محمد حسين
ص٤٩