كشى حديثى منسوب به امام هشتم ، حضرت رضا ( ع ) را روايت مىكند كه مىفرمايند : « هيچ امامى از دنيا نمىرود جز آنكه جانشين خود را ببيند بجز قائم » ( ( 31 ) ) .
تمام اين احاديث عقيده اماميه را بر لزوم استمرار امامت تصوير مىكند .
ايجاد فاصله در اين استمرار به مفهوم نابودى اصل مذهب است . غيبت صغرى عدم وجود امام دوازدهم را معنى نمىداد ، زيرا حضرتش فعاليتهاى خود را از طريق چهار سفير خود تا سال 329 / 941 ادامه مىداد . از اينرو ، بدون توجه به ابداعات سياستمداران ، كاملا روشن است كه غيبت اول امام دوازدهم در محيطى مذهبى كه چنين رويدادى منتظره بود صورت گرفت .
چنان كه متذكر شديم ، مقامات حكومت عباسى خواستار ايجاد محدوديت در فعاليتهاى ائمه ( ع ) بودند . از اينرو ، آنان را به دربار خود مىبردند و تحت نظر مىگرفتند ، تا آنكه ديگر نتوانند فعاليتهاى خود را در ميان پيروان خويش انجام دهند . محدوديتهايى كه بر ائمه ( س ) از زمان حضرت رضا ( ع ) تحميل شد تا زمان امام يازدهم ، حضرت عسكرى ( ع ) ادامه يافت ( ( 32 ) ) . در نتيجه ، ائمه ( س ) نيز سياستى اتخاذ كردند تا آخرين وصى خود را از شرايط مشابه مصون دارند . امامان بدين نتيجه رسيدند كه پسر امام يازدهم از چشمان عباسيان پنهان شود تا بتواند فعاليتهاى خود را ناشناخته بانجام رساند . تا اينجا احاديثى كه وجود امامى را پيشبينى مىكند كه از نظرها پنهان بوده و سياستهاى خود را در خفا ، در ميان پيروان خويش به موقع اجراء خواهد گذاشت را ترويج و نقل مىكردند . اين امام ، دوازدهمين امام است . چنين اقداماتى از پيش صورت مىگرفت تا اماميه را به قبول سفيران بعنوان واسطههاى ائمه ( س ) آماده سازد .
در پرتو اين توضيحات ، به ذكر چند حديث از عصفرى ، متوفى به سال 250 / 863 ، يعنى ده سال قبل از وفات امام عسكرى ( ع ) مىپردازيم :
الف - امام باقر ( ع ) به صحابى خود ابو المقدم فرمود : « اى ابو المقدم ، اگر غيبتى بين حرمين ( يعنى مكه و مدينه ) رخ دهد چه خواهى كرد . . . پدرم مىفرمود اين امر رخ خواهد داد و خدا آنچه اراده كند انجام مىدهد . . . » .
ب - از پيامبر ( ص ) روايت شده كه فرمودهاند : « من و يازده نفر از اعقابم و
تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — صفحة 215
مساهمون: جاسم محمد حسين
ص٢١٥