پيروانش كه معتقد بودند آن حضرت در حقيقت جانشين دارد ، اعتقاد خود را از احاديث منسوب به ائمه پيشين در رابطه با قائم مهدى و غيبت آن حضرت اخذ كردند ( ( 66 ) ) . عبارات زير ، كه برخى از آنها را پيش از اين روايت كردهايم ، نمونههايى از اين قبيل احاديثاند :
« عالم از حجت خالى نمىماند ، اعم از اينكه آشكار يا پنهان باشد » ( ( 67 ) ) .
« امامت پس از امام حسن ( ع ) و امام حسين ( ع ) به دو برادر منتقل نمىشود » ( ( 68 ) ) .
امام صادق ( ع ) مىفرمايد : « صاحب الامر دو غيبت دارد ؛ يكى از آن دو بقدرى طولانى خواهد شد كه برخى مىگويند آن حضرت از دنيا رفته و عدهاى ديگر مىگويند او كشته شده است ، و بالاخره عدهء قليلى از پيروانش معتقد به امامت او خواهند ماند » . « هيچكس از جايگاه و امورات وى اطلاعى نخواهد يافت جز اصحاب سر آن حضرت كه متوجه اموراتش خواهند بود » ( ( 69 ) ) . قابل ذكر است كه حديث اخير را پيش از رحلت امام عسكرى ( ع ) در سال 260 / 874 ، شيعيان هفت امامى نقل كردهاند . واقفه كاربرد اين گونه احاديث را امام هفتم موسى كاظم ( ع ) مىدانستند ( ( 70 ) ) .
ابو سهل نوبختى روايت مىكند كه امام عسكرى ( ع ) اصحاب سرى داشتند كه احاديث مربوط به حقوق و فقه اسلامى را از آن حضرت روايت مىكردند و نايبان آن امام بودند . چون امام عسكرى ( ع ) در سال 260 / 874 درگذشت همه آنها متفق القول بودند كه آن حضرت از خود پسرى به جاى گذاشته كه امام است .
نوبختى مىافزايد آنان پيروانشان را از پرسش دربارهء نام او يا نشان دادن آن به دشمنان منع مىكردند ، دشمنانى كه در آن زمان براى دستگيرى حضرتش تلاش مىكردند ( ( 71 ) ) . فشار سياسى عباسيان ، كه امام عسكرى ( ع ) را ناچار ساخت تا ولادت آن حضرت را از عامه مردم پنهان دارد ، نيز ممكن است امام دوازدهم را به نقل گزارشات متفاوت در رابطه با ولادت حضرتش كه برخى از آنها به سبك شرحنويسى تاريخ اولياء حق است وادار كرده باشد .
اكثر مآخذ شيعه متفق القولند كه فرزند امام عسكرى ( ع ) در تاريخ جمعه پانزدهم شعبان چشم به جهان گشود ( ( 72 ) ) ، لكن در سال ولادت آن حضرت اختلاف نظر دارند . قمى خبرى را از يكى از گروههاى اماميه مىآورد كه معتقدند امام عسكرى ( ع ) جهان را بدرود گفته و از خود پسرى بنام محمد بجاى گذاشته كه
تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — صفحة 116
مساهمون: جاسم محمد حسين
ص١١٦