پس از مرگ پدر به دنيا آمده است ( ( 73 ) ) ، لكن سال تولد آن حضرت را مشخص نمىكنند - . اعتقاد اين گروه در وجود فرزند امام عسكرى ( ع ) شايد عمدتا بر اساس اين حديث باشد كه مىگويد زمين از حجت خالى نخواهد ماند . متأسفانه قمى هيچ شاهدى را بر ولادت امام از اين گروه در جهت تأييد عقيدهاشان نقل نمىكند .
كلينى ، مفيد و طوسى به ذكر چهار ديدگاه مختلف در رابطه با تاريخ ولادت امام دوازدهم مىپردازند . نخستين حديث از علان الرضى و كلينى به نقل از على بن - محمد روايت مىشود كه مىگويد ، امام دوازدهم در سال 255 / 868 متولد شدهاند ( ( 74 ) ) . طوسى دو روايت را از حكيمه بنت جواد نقل مىكند كه اين تاريخ را مورد تأييد قرار مىدهند ( ( 75 ) ) .
خبر دوم سال ولادت آن حضرت را 258 / 871 ذكر مىكند . اين روايت را ضوء بن على عجلى به يك نفر ايرانى بدون ذكر نام او منسوب مىداند . وى روايت مىكند كه در سال 260 / 873 از ايران به سامرا رفته تا در منزل امام عسكرى ( ع ) به خدمتگزارى مشغول شود . بنا به گفته اين ايرانى يكى از كنيزان امام عسكرى ( ع ) فرزندى به دنيا آورده و وى كودكى را در دستان كنيز ديگرى ديده است . وى سن كودك را حدود دو سال تخمين مىزند ( ( 76 ) ) . روايت ديگرى نيز از محمد بن على بن بلال روايت مىشود ، بدين مضمون كه امام عسكرى ( ع ) درباره جانشين خود دو بار آگاهى داد ؛ يك بار در سال 258 / 871 ، و سپس سه روز قبل از وفات خود در سال 260 / 874 ( ( 77 ) ) . در روايت منسوب به ضوء تاريخ ولادت امام دوازدهم صريحا ذكر نشده و از زمانى كه راوى تخمين خود را ارائه كرده و اينكه آيا قبل يا بعد از رحلت امام عسكرى ( ع ) بوده ذكرى به ميان نياورده است . در رابطه با روايت ابن بلال ، گرچه امام عسكرى ( ع ) او را از وجود جانشين خود در سال 258 / 871 مطلع مىكند ، لكن دليلى وجود ندارد كه تولد پسرش در همان سال رخ داده باشد . در حقيقت اين موضوع ما را رهنمون مىسازد تا به ولادت آن حضرت ، قبل از سال 258 / 871 بينديشيم .
ديدگاه سوم به گروهى از اماميه مربوط مىشود كه تصور مىكنند فرزند امام عسكرى ( ع ) پس از رحلت پدرش در سال 261 / 874 به دنيا آمده است . اينان مدعى هستند كه كنيزى از حضرت امام عسكرى ( ع ) باردار شد و فرزندى به دنيا آورد و
تاريخ سياسى غيبت امام دوازدهم ( عج ) ( فارسي ) — صفحة 117
مساهمون: جاسم محمد حسين
ص١١٧