23 - يوحنا بن البطريق 1
يوحنا ابن بطريق ترجمان مولى الخليفه مأمون 2 ، وى امين دار الترجمه بود يونانى را با دقتنظر و عبارت خوب به عربى ترجمه مىكرد ، اما زبان عربى را با لهجهء سريانى سخن مىگفت 3 ، بسيارى از كتب پيشينيان را به عربى ترجمه كرده است مانند كتاب ارسطو طاليس باسكندر كه معروف است به كتاب : « سر الاسرار » و نيز :
« كتاب السياسة فى تدبير الرياسة » 4 ناميده مىشود .
يوحنا خود گفت : 5 من در جستجوى نسخه يونانى اين كتاب آهنگ سرزمين يونان كردم ، و همه جا سراغ اين كتاب را مىگرفتم ، و روى به هيكلها آوردم ، تا اينكه به ( هيكل عيد الشمس ) 6 رسيدم ، اين هيكل را هرمس بزرگ بنياد كرده بود تا خداوند را در آنجا ستايش كند ، در آن هيكل ( پرستشگاه ) راهبى پارسا را ديدم دانا و بافر و فرهنگ بود ، با او بنياد دوستى افكنده به نيكى رفتار كردم ، و نيرنگها به كار بردم ، تا اينكه كتابهاى هيكل را كه در خزانه بود در اختيار من گذاشت ، در ميان آنها نسخهء كتاب مطلوب خود را كه خليفه مأمون مرا بطلب آن گسيل داشته بود يافتم كه با زر نوشته شده بود ، پس درحالىكه بمراد خويش دست يافته بودم پيروزمندانه بدار الخلافهء عامره بازگشتم 7
يوحنا پزشك نبود ، بلكه تخصص و تبحر او در رشتهء فلسفه ، بوده است و در علوم پزشكى به هيچيك از ملوك و امرا خدمت نكرده است .
شرح
( 1 ) - ابو زكريا يوحنا ( يحيى ) ابن البطريق مترجم مشهور در آغاز سدهء سوم مىزيسته است .
ترجمهء احوال او در كتابهاى زير آمده است : الفهرست ص 244 ، الاخبار ص 379 ، العيون 1 : 205 ، مختصر الدول ص 239 ، و نيز در كتاب :M . Steinschneider Z D M C L ( I 896 ) , P . 28 Iو نيز به كتاب سارتون : « مقدمة در تاريخ علوم » ( 1 : 556 )
( 2 ) - خليفه مامون پسر هارون الرشيد از سال 198 تا 218 ه خلافت كرد