22 - يوحنا بن ماسويه 1
يوحنا بن ماسويه سريانىنژاد و نصرانى مذهب بود ، خليفه هارون الرشيد ويرا مأمور نمود كتب قديمه طبى را - كه در استيلاى مسلمانان بر شهرهاى : انقره 2 ، عموريه 3 و ديگر بلاد روم بدست آمده بود - به عربى ترجمه كند ، و منصب « امين دار الترجمه » را به او تفويض نمود ، و نويسندگان زبردستى در خدمت او گماشت
يوحنا در ايام خلافت هارون الرشيد و پس از مرگ او در زمان امين و مأمون و تا روزگار خلافت المتوكل على اللّه عباسى همچنان در اين منصب باقى بود .
بزرگان خاندان بنى هاشم ( آل عباس ) چيزى از خوردنى به كار نمىبردند و هيچ طعامى صرف نمىكردند مگر با نظارت و تصويب يوحنا ، و چون بر خوان طعام مىنشستند وى در كنار ايشان بر پاى ايستاده تنگى بلورين بدست پر از گوارشهاى مقوى حرارت غريزى در زمستان يا افشرهاى سرد در تابستان ، و از اين معاجين و گوارشهاى طبى براى هضم غذا بايشان مىخورانيد .
يوحنا در بغداد صاحب مال و حشمت و جاه و جلال گرديد .
او به بسيارى از دقايق و رموز علم طب آشنائى داشت ، و تجربهها اندوخته بود ، و او معلومات خود را در اسرار علم طب و علاج در كتابها نوشت تا هميشه بماند و مردم از آنها بهرهمند گردند ، مانند : كتابى - كه آن را : « البرهان » ناميده است در سى دفتر ، و كتاب معروف به : « كتاب البصيرة » ، و كتاب معروف به : « الكمال و التمام » ، و كتاب « الحميات » ، و « كتاب الفصد و الحجامة » و « كتاب الادوية » و كتاب معروف به : « المشجر » 4 - كه يك كناش با ارجى است - و « كتاب الجذام » كه تا آن زمان كسى از پزشكان چنين كتابى ننوشته بود ، و « كتاب الاغذية » و « كتاب المعدة معروف بكتاب الرجحان » ، و « كتاب الادوية المسهلة و اصلاحها » و بسيار كتابهاى ديگر . 5
بارى يوحنا در بسيارى از مسائل عويصه و موضوعات مشكله طبى كه پزشكان