درود و صلوات فرستاد ، سپس فرمود :
( 1 ) « اول عبادت خدا معرفت اوست ، و اصل معرفت خدا توحيد اوست و توحيد خدا نفى صفات از اوست ، به شهادت عقل هر صفت و موصوف مخلوق است و گواهى كل مخلوق براى آن خالقى است كه نه صفت است و نه موصوف ، و شهادت هر صفت و موصوف به اقتران است ، و شهادت اقتران به حدث است ، و شهادت حدث به امتناع از ازل ممتنع از حدث است . پس آن خدا نيست كه ذاتش از طريق مقايسه شناخته شود ، و آن توحيد آن نيست كه كسى مدعى شود كه بخواهد به كنه او برسد در واقع قائل به توحيد نيست ، و كسى كه براى او مثل و مانند قائل شود به حقيقت او آگاهى نيافته است ، و كسى كه براى او نهايتى فرض كند او را تصديق ننموده است ، و كسى كه بخواهد به سوى او اشاره كند در واقع به سوى خدا نرفته بلكه به سمتى ديگر توجه نموده است ، و به موجودى ديگر اشاره كرده است ، و هر كس او را تشبيه كند در واقع خداوند را قصد نكرده است ، و هر كس براى خداوند اجزاء و ابعاض قائل شود در واقع در مقابل او تذلّل و خوارى نكرده است ، و هر كس بخواهد به قوهء فكر خود او را توهّم نمايد در حقيقت به سراغ خدا نرفته است .
هر آنچه به همراه ذات خود شناخته شود مصنوع و ساخته شده است ، و هر آنچه در چيز ديگرى غير از خود قائم و پابرجا باشد معلول است و نياز به علت دارد و به وسيلهء مخلوقات و ساختههاى خدا مىتوان بر وجود او استدلال كرد و توسط عقل است كه معرفت و شناخت او پا مىگيرد و به وسيله فطرت حجت بر مردم تمام مىشود . آفرينش مخلوقات توسط خداوند حجابى است بين او و آنها به دورى و جدايى او از بندگانش ، مكانى و مادّى نيست بلكه تفاوت وجودى اوست با نحوهء وجودى آنها و آغاز داشتن خلقت مخلوقات دليلى است براى ايشان بر اينكه خدا آغاز و ابتدا ندارد ، چون هر چيز كه آغاز و ابتدا داشته باشد ، نمىتواند آغازگر چيز ديگرى باشد و نيز
حياة الامام علي بن موسى الرضا ( ع ) ( پژوهشى دقيق در زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — صفحة 527
مساهمون: الشيخ باقر شريف القرشي
ص٥٢٧