پنهان كرده است تا دانسته شود غير از آن مخلوقات حجاب ديگرى بين او و آنها نيست .
( 1 ) آن زمان كه مربوبى وجود نداشت او رب بود ، و آن زمان كه مملوك و مخلوقى نبود او مالك على الاطلاق و مستولى بر همه چيز بود ، و آن زمان كه هيچ موجودى نبود تا معلوم واقع شود او عالم بود ، و آن زمان كه مخلوقى در جهان نبود او خالق بود ، و نيز آن زمان كه مسموعى وجود نداشت معنى سمع در مورد او صادق بود . اين طور نيست كه فقط از وقتى دست به خلقت زد خالق محسوب شود بلكه قبل از شروع به خلقت نيز خالقيت در مورد او مصداق داشته است .
چگونه مىتوان غير از اين تصور كرد حال آنكه ابتدا و آغازى ندارد و نمىتوان با كلمهء « از » كه ابتدا را نشان مىدهد او را در برخى زمانها غايب فرض كرد بلكه هميشه و در همهء اوقات بوده است ، و كلماتى مثل « قد » كه نشان دهندهء نزديكى زمان مورد نظر به زمان ديگرى است نمىتواند نشان دهندهء نزديكى زمان او باشد ، و كلماتى مثل « لعلّ » به معنى شايد كه نشانگر احتمال و عدم قطعيت است و در مورد مخلوقين خبر از وجود مانع يا موانعى براى حصول كارى مىدهد در مورد او چنين مفهومى را نمىرساند بلكه امر و ارادهء خدا قطعى الحصول است ، و كلمهء « متى » ( كى ؟ چه زمانى ؟ ) اگر چه در مورد خدا به كار مىرود ولى نشان دهندهء وقت معينى براى او نيست ، و به كار بردن كلمهء « زمان » در مورد او به اين معنى نيست كه خداوند مظروف است و در محدودهء زمان قرار گرفته است ، و نيز كاربرد كلمهء « مع » ( با ) در مورد او به اين معنى نيست كه خداوند با چيزى قرين و همراه است . او ذات امثال خود را محدود مىسازد و آلات ، متناسب با امثال و نظاير خويش است ، و اينها نه در خداوند بلكه در ساير اشياء مؤثرند .
ابتداى زمانى داشتن باعث شده است كه اشياء و موجودات قديم نباشند ،
حياة الامام علي بن موسى الرضا ( ع ) ( پژوهشى دقيق در زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — صفحة 530
مساهمون: الشيخ باقر شريف القرشي
ص٥٣٠