پاسخ سؤال 8 : او نور است ، يعنى او هدايت مىكند مخلوقاتش را ، از جمله مردم آسمان و زمين را . تو حقى بر من بيش از اقرار به يگانگى او ندارى .
عمران با اين سؤال قصد داشت حقيقت خداى متعال را بداند . او تصور مىكرد كه خداوند مانند بقيهء هستى ممكن است . اين غير ممكن است . انسان كه جسم خود و سيستمهاى كوچكى را كه در آن وجود دارد نمىشناسد ، چگونه مىخواهد ذات قادر مطلق و آفرينندهء جهان را بشناسد ؟ امام پاسخ داد كه بايد خدا را از طريق صفات آشكارش مانند راهنمايى مخلوقاتش و ديگر دلايل روشنى كه وجود آفرينندهء متعال را ثابت مىكند ، شناخت .
( 1 ) سؤال 9 : اى مولاى من ، آيا او قبل از ايجاد خلق ساكت نبود و سپس صحبت كرد ؟
پاسخ سؤال 9 : سكوت در جايى معنى دارد كه قبلا نطقى در بين باشد .
مثلا در مورد چراغ « ساكت » گفته نمىشود ، و نيز در مورد كار چراغ گفته نمىشود : « چراغ درخشيد » زيرا « نور » و « درخشش » ، « كار » و « وجود » ى از چراغ نيستند بلكه چيزى جز چراغ نيستند و فعل چراغ محسوب نمىشوند و خود چيزى جز نور نيستند ؛ پس هنگامى كه ما را روشنى مىبخشد ، گوييم از براى ما روشن شد و ما روشنى جستيم ، و تو به آن روشنى ، امر خود را مىيابى و در كار خويش بينا مىگردى .
معنى پاسخ امام عليه السّلام اين است كه سكوت و گفتن به دنبال يكديگرند در موضوعى كه آنها پذيرفتهاند ، مانند توارث قريحه و بدون قريحه .
اما دربارهء سخن خدا ، آن مانند سخن سخنرانان از جملهء ممكنات نيست . به عبارت ديگر سخن و سكوت او تطبيق نمىكند آنچنان كه بر وجود ممكنات منطبق است . شيعيان معتقدند كه سخن يكى از نشانههاى عمل است و اينكه در وجود خداوند تبارك و تعالى ثابت نيست آن طورى كه در صفات ذاتى ثابت
حياة الامام علي بن موسى الرضا ( ع ) ( پژوهشى دقيق در زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — صفحة 180
مساهمون: الشيخ باقر شريف القرشي
ص١٨٠