* * * ديگرى از امام رضا عليه السّلام مىپرسد : اى فرزند پيامبر خدا مرا آگاه گردان چرا علىّ بن ابى طالب پس از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله بيست و پنج سال با دشمنانش نجنگيد ولى در دوران حكومتش با آنها به نبرد برخاست .
امام عليه السّلام فرمود : او به پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله اقتدا كرد كه پس از بعثت در مدّت سيزده سال اقامت خود در مكّه و پس از هجرت به مدينه تا مدّت نوزده ماه ، با مشركان جهاد نكرد ، و اين به سبب كمى يار و ياور بود ، همين گونه علىّ عليه السّلام نيز به علّت كمى ياران از مبارزه با دشمنانش خوددارى فرمود . لذا همانطور كه به رسالت پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله به علّت رها كردن جهاد در سيزده سال اقامت خود در مكّه و نوزده ماه آغاز هجرت ، خللى وارد نمىشود ، به امامت علىّ عليه السّلام نيز به سبب ترك مبارزه با دشمنانش زيانى وارد نيست ، زيرا علّت خوددارى آنها از جهاد يك چيز بوده است .
آنچه امام عليه السّلام در اين باره فرموده است پاسخ مناسبى است به كسانى كه گفتهاند روش مسالمتآميز علىّ عليه السّلام در برابر دشمنانش در طول بيست و پنج سال ، دليل است بر اين كه آن حضرت شرعيّت حكومت خلفا را پذيرفته ، و يا اين كه از حقّ خود در قبال آنها صرف نظر كرده است .
نكات جالب حديث مذكور اين است كه امام عليه السّلام موقعيّت علىّ عليه السّلام را در برابر دشمنانش پيش از زمامدارى ، با موقعيّت پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله پيش از هجرت و مدّتى پس از آن ، همانند كرده ، و سبب خوددارى آنانرا از جهاد در هر دو مورد كمى يار و ياور بيان فرموده است ، در اين صورت چنانچه خوددارى امام از جهاد در راه به دست آوردن حقّ خود موجب بطلان امامت او باشد لازم مىآيد كه امتناع پيامبر صلّى اللّه عليه و إله از جهاد در مدّتى كه ذكر شد باعث بطلان رسالت او شود و چون اين تالى درست نيست مقدّم باطل است ، علاوه بر اين استدلال مذكور درباره امامت ديگر ائمه اهل بيت عليهم السّلام نيز جارى و صادق مىباشد .
* * * ديگر از احاديث امام رضا عليه السّلام روايتى است كه ابراهيم بن محمّد همدانى نقل كرده و گفته است :
الامام الرضا ( ع ) تاريخ و دراسة ( تحليلى از زندگانى امام رضا ع ) ( فارسي ) — صفحة 261
مساهمون: محمدجواد فضل الله
ص٢٦١