ديده مىشود در برخى آيات ، ذات مقدّس حقّ تعالى ، به صفات چندى توصيف شده ، كه متناسب با مقام او نيست ، مانند استهزا و سخريّه و مكر و خدعه ، چنان كه در اين آيات است
اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ
« 1 » و
سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ
« 2 » و
وَ مَكَرُوا وَ مَكَرَ اللَّهُ
« 3 » و
يُخادِعُونَ اللَّهَ وَ هُوَ خادِعُهُمْ
« 4 » امام عليه السّلام در پاسخ آنانى كه معانى اين آيات را مىپرسند ، مىفرمايد ، خداوند متعال مسخره و استهزا و مكر و خدعه نمىكند ، بلكه كيفر اين كار را به آنان مىدهد و اين پاسخ منطبق است با مفهوم آيهء كريمه
وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ
« 5 » گويى آنانى كه ديگران را مسخره و استهزا مىكنند ، و مرتكب مكر و خدعه مىشوند ، در هنگام ارتكاب ، از نتايج حتمى و اثرات قطعى اين اعمال غافلند ، و نمىتوانند روزى را كه همه چيز دگرگون مىشود ، و زمان بدبختى هميشگى و شكنجه و عذاب دائمى آنها فرامىرسد حسّ كنند ، و قول خداوند متعال بر اين معنا دلالت دارد ، كه مىفرمايد
. . . وَ مَكَرُوا مَكْراً وَ مَكَرْنا مَكْراً وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ ، فَانْظُرْ كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ مَكْرِهِمْ أَنَّا دَمَّرْناهُمْ وَ قَوْمَهُمْ أَجْمَعِينَ
« 6 » .
همچنين در قرآن مجيد آياتى است ، كه انسان در برابر آنها فرو مىماند ، و نمىتواند بر مفاهيم ظاهرى آنها پاىبند و ملتزم شود ، زيرا موجب خلل در كمال ذات مقدّس حقّ تعالى ، و مغاير با تنزيه او از همه نقايص و معايب مىباشد ، چنان كه فرموده است
. . . نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمْ
« 7 » و فرموده است
فَالْيَوْمَ نَنْساهُمْ كَما نَسُوا لِقاءَ يَوْمِهِمْ هذا
« 8 » آشكار است كه نسبت فراموشى به حق تعالى روا نيست ، زيرا نسيان از صفات مخلوق است ، علاوه بر اين ، با آيه ديگرى از قرآن ، كه فرموده است
. . . وَ ما كانَ رَبُّكَ نَسِيًّا
« 9 » تناقض دارد ، امّا امام عليه السّلام
هامش
( 1 ) - بقره / 15 يعنى : خداوند آنها را استهزا مىكند .
( 2 ) - توبه / 79 يعنى : خدا آنان را مسخره مىكند ( كيفر استهزاكنندگان را به آنان مىدهد ) .
( 3 ) - آل عمران / 54 يعنى : ( يهود ) با خدا مكر كردند و خداوند هم مكر كرد .
( 4 ) - بقره / يعنى : ( منافقان ) مىخواهند خدا را فريب دهند ، در حالى كه او آنها را فريب مىدهد .
( 5 ) - فاطر / 42 يعنى : انديشههاى بد تنها دامنگير صاحبان آن مىشود .
( 6 ) - نمل / 55 - 51 يعنى : و ( كافران ) مكر و حيله مهمّى به كار بردند و ما هم از جايى كه نمىفهميدند مكر مهمّى درباره آنها كرديم ، پس بنگر كه پايان مكرشان چه شد ، ما آنها و قوم آنها را نابود كرديم .
( 7 ) - توبه / 67 يعنى : خدا را فراموش كردند ، خدا نيز آنها را فراموش كرد .
( 8 ) - اعراف / 51 يعنى : پس ما امروز آنان را فراموش مىكنيم ، چنان كه آنان ديدار امروز ما را فراموش كردند .
( 9 ) - مريم / 64 يعنى : پروردگار تو فراموشكار نيست .