است از آنچه اين مشركان و تشبيهكنندگان خدا به بشر ، مىگويند .
بنابر اين ميان ذات مقدّس الاهى ، و علم و قدرت و ديگر صفات ذاتى او ، هيچگونه دوگانگى حقيقى و مغايرت واقعى وجود ندارد ، و در مرحله تحقّق و وجود ، صفات او عين ذات اوست ، و اگر جز اين باشد . در ازليّت و قدمت با خدا ، شريك مىباشند و اين انديشه ، با توحيد و يگانگى خداوند ، سازگار نيست ، همان توحيدى كه فطرت انسان بر اقرار به يگانگى ذات مقدّس او بدون هيچ شريكى ، سرشته و آفريده شده است .
دوگانه دانستن ذات و صفات شرك است
امام عليه السّلام در حديث ديگرى كه محمّد بن عرفه آن را روايت كرده است ، سبب اين را كه اعتقاد به تعدّد ذات و صفات حقتعالى شرك است ، بيان و تفسير مىفرمايد ، راوى مذكور گفته است :
به امام رضا عليه السّلام عرض كردم : خداوند اشيا را به قدرت آفريد يا به غير قدرت ؟
امام رضا عليه السّلام فرمود : جايز نيست گفته شود ، كه خداوند چيزها را به وسيله قدرت آفريد ، زيرا اگر چنين گفته شود مانند آن است كه چيزى غير از خدا را موجود دانستهاى ، و آن را آلت و وسيله براى او قرار دادهاى كه خداوند توسّط آن اشيا را آفريده است و چنين اعتقادى شرك به خداست ، همچنين موجب اين است كه خداوند توصيف شده به اينكه اشيا را به وسيله غير از خودش كه قدرت است آفريده است و خداوند نه ضعيف است و نه ناتوان و نه نيازمند به غير ، بلكه قادر بالذات است نه به وسيله قدرت .
تفاوت ميان اراده خداوند و خلق
امام عليه السّلام در مورد ديگر ، تفاوت ميان معناى اراده خداوند و اراده بشر را بيان مىفرمايد ، از صفوان بن يحيى روايت است ، كه گفت :
به ابى الحسن عليه السّلام عرض كردم : مرا از معناى اراده خداوند ، و اراده مخلوق آگاه فرما .
امام فرمود : اراده مخلوق همان ضمير اوست و آنچه به انديشه او مىرسد ، و تصميم مىگيرد كه به فعليّت برساند امّا اراده خداوند ، صرف ايجاد و آفرينش است نه چيز ديگر ، زيرا براى خداوند غور و قصد و تفكّر نيست ، و اينگونه صفات از آن آفريدگان است ، و از ذات مقدّس او منتفى است ، بنابراين اراده خداوند ، همان فعل اوست و چيزى