است ، زشت گرداند ، پيامبر صلّى اللّه عليه و إله به او فرمود : يا عبد اللّه لا تقل هذا لأخيك ، فإنّ اللّه عزّ و جلّ خلق آدم على صورته يعنى : اى بنده خدا اين را به برادر خود مگوى ، زيرا خداوند عزّ و جلّ ، آدم را بر صورت او آفريد ، بنابر اين پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله آن مرد را از اين كه چنين ناسزايى مىگويد ، نهى مىفرمايد ، زيرا اين دشنام ، متوجّه آدم ابو البشر مىشود ، و ضمير متّصل به كلمه صورته به همان مردى كه مورد دشنام قرار گرفته است ، باز مىگردد ، نه اين كه به خداوند متعال ارجاع شود ، تا اينگونه معنا كنند كه : خداوند آدم را ، بر صورت خويش آفريده است ، حقتعالى از اين سخن برتر و والاتر است و امام عليه السّلام با بيان حديث قدسى : ما عرفني من شبّهنى بخلقى . . . « 1 » كه از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله روايت شده ، اين مطلب را تأكيد مىفرمايد .
بارى گفتگو از ذات مقدس حقتعالى ، سخنى مشكل و دشوار است ، امّا در احاديث اهل بيت عليهم السّلام احساس مىكنيم كه خداشناسى و توحيد حضرت بارى ، به سادگى ، با فطرت انسانى هماهنگ مىشود ، و مسائل دشوار آن ، على رغم محتواى فلسفى گسترده با تعبيرات دلپذير و ديدگاههاى روشن ، ساده و روان و دلنشين مىگردد .
صفات خداوند ، عين ذات اوست
در اخبار رسيده از امام رضا عليه السّلام كه مربوط به خداشناسى است ، به احاديثى از آن بزرگوار برخورد مىكنيم ، كه دلالت دارد ، بر اين كه صفات الاهى عين ذات اوست ، و محال است كه صفات پروردگار غير از ذات او باشد .
از حسين بن خالد نقل شده ، كه گفته است ، شنيدم امام رضا عليه السّلام مىفرمود : خداوند هميشه دانا ، توانا ، شنوا ، بينا ، زنده ، قديم و لايزال است . به او عرض كردم : اى فرزند پيامبر خدا ، گروهى مىگويند : خداوند هميشه به سبب علم عالم ، و به سبب قدرت قادر ، و به سبب حيات زنده ، و به سبب قدمت و دوام قديم ، و به سبب شنوايى شنوا ، و به سبب بينايى بيناست ، امام عليه السّلام فرمود : هر كس چنين بگويد و بدان معتقد باشد ، خداى ديگرى جز اللّه جلّ جلاله اختيار كرده است و پيرو ما نيست سپس فرمود : خداوند بالذّات ، هميشه دانا ، توانا ، زنده ، شنوا ، بينا ، قديم و لايزال است ، و بسيار برتر و بالاتر
هامش
( 1 ) - هر كس مرا به آفريدگان من تشبيه كند ، مرا نشناخته است .