اشعار دارد ، امام عليه السّلام آنها را متناسب با سياق آيات ، تفسير و بيان مىفرمايد ، كه معناى قول خداوند متعال ، در آيه
. . . إِلى رَبِّها ناظِرَةٌ
، اين است ، كه رخسار آنان درخشان است ، و منتظر پاداش پروردگار خويشند ، و به عطا و بخشش او چشم دوختهاند ، و معناى آيه دوّم اين است كه آنان از ثواب پروردگار خويش محجوب و محرومند ، زيرا نمىتوان گفت كه خداوند در مكانى است ، كه از ديد بندگانش ، محجوب و مستور است ، و در آيه سوّم آن كه به آمدن توصيف شده ، واژه « أمر » است ، يعنىو
جاءَ أَمْرُ رَبِّكَ
( فرمان پروردگارت آمد ) براى اين كه آمدن و رفتن ، به خداوند نسبت داده نمىشود ، و اينها از صفات مخلوقات است ، و اتّصاف او بدين صفتها كه مستلزم خلوّ مكان از اوست ، محال مىباشد ، « تعالى عن ذلك علوّا كبيرا » ( و خدا بسيار برتر از اين سخنهاست ) .
آرى آيات قرآنى كه موهم امكان رؤيت است ، به همين نحو به صورتى كه با سياق آيه مناسبت دارد ، توضيح و تفسير شده است ، و اينگونه تفسير ، كه در آن مناسبت سياق آيه رعايت شده ، از مفاد و معنايى كه آيه در آن ظهور دارد ، دور و بيگانه نيست ، زيرا در اين گونه موارد ، نمىتوان ظهور آيه را ، در معانى الفاظ و حروف آن ، منحصر كرد بلكه ناگزيريم غير از آنچه الفاظ و حروف بر آن ، دلالت دارد ، جهات مختلف موضوعى را كه آيه براى بيان و توضيح آن نازل شده در نظر گيريم .
جبر و تفويض
در احاديثى از امام رضا عليه السّلام در زمينه توحيد و مسائل مربوط به آن ، روايت شده است ، با پرسشهاى بسيارى كه از آن بزرگوار درباره نظريّه جبر و تفويض شده ، و پاسخهايى كه آن حضرت دادهاند ، روبرو مىشويم ، همان نظريّهاى كه مسلمانان را روزگارى دراز به خود مشغول داشت و با بروز درگيريهاى سخت مباحث كلامى كه ميان پيروان مذاهب مختلف اسلامى در آن ادوار واقع شد ، بر تفرقه و چند دستگى آنها افزود ، و در نتيجه گروهى قائل به جبر ، و دستهاى قائل به تفويض و جمعى به امر بين الامرين ، يعنى چيزى ميان اين دو ، معتقد شدند .