و الركع السجود ) . و از اينروست كه آن را در ركن ( گوشه ) نزديك به در جاى داده است تا طوافكنندگان خانه ، طواف خويش را از آنجا آغاز كنند . رنگ آن را نيز سياه برگزيد زيرا هم آسانيابتر بود و هم برجستهتر . از اينجاست كه حجرالاسود هم نزد ابراهيم محترم بود و هم نزد پسرش اسماعيل و هم تا امروز و تا هميشه نزد همهء مسلمانان . « 1 »
بدينگونه بود كه ابراهيم و اسماعيل كعبهء مبارك را به عنوان خانهء خدا بنا نهادند تا رمزى باشد از بزرگترين حقيقت هستى ، يعنى توحيد و يكتاپرستى . پس از ساختن خانه بود كه ابراهيم دست به دعا و نيايش برداشت و از خدا خواست تا دلهاى گروهى از مردم را دوستدار خاندان او سازد . « 2 » ابراهيم دعا كرد و اسماعيل آمين گفت : « پروردگارا ! من زن و فرزند خويش را در بيابانى خشك كنار خانهء گرامى تو فرونهادم . پروردگارا ! تا نماز به پا دارند . پس دلهاى پارهاى مردم را دوستدار آنان ساز و از فرآوردهها روزيشان ده ، باشد كه سپاسگزارند » . « 3 »
و اگر اين سخن برخى از مورخان درست باشد كه اسماعيل هنگامى كه خداوند ابراهيم را به ساختن كعبه فرمان داد ، 30 ساله بود « 4 » ، بايد تاريخ ساختن كعبه در حوالى سال 1824 ق . م .
باشد . البته بر اين پايه كه تاريخ ولادت اسماعيل ، سال 1854 ق . م . باشد . زيرا او در 86 سالگى ابراهيم به دنيا آمد ، و ابراهيم نيز در فاصلهء سالهاى 1940 تا 1765 ق . م . مىزيسته است و چون اسماعيل 137 سال زندگى كرده است ، سال مرگ او سال 1717 ق . م . خواهد بود . « 5 »
بارى قرآن كريم كعبه و خاطرهء ساختن آن را در اين آيهها جاودان ساخته است : « نخستين خانهاى كه براى مردم نهاده شد . همان است كه در مكه است . خانهاى مبارك و مايهء هدايت
هامش
( 1 ) . على حسنى خربوطلى ، همان ، 19 - 20 ؛ لطفى جمعه ، ثورة الاسلام ، 59 ؛ هجرسى ، كتاب الحج ، 25 ؛ نيز بنگريد به : فاسى ، العقد الثمين ، 1 / 67 - 68 .
( 2 ) . محمد صادق عرجون ، محمد ( ص ) من نبعته الى بعثته ، 17 .
( 3 ) . سورهء ابراهيم ، آيهء 37 ، نيز بنگريد به : تفسير طبرى ، 13 / 229 - 235 ؛ تفسير كشاف ، 2 / 380 ؛ تفسير ابن كثير ، 4 / 141 - 142 ؛ سيد قطب ، فى ظلال القرآن ، 13 / 2104 - 2109 ، 21010 ؛ سيوطى ، الدر المنثور ، 4 / 86 - 87 ؛ تفسير نسفى ، 2 / 263 - 264 ؛ تفسير قرطبى ، 9 / 368 - 374 .
( 4 ) . مسعودى ، مروج الذهب ، 2 / 22 ؛ على حسنى خربوطلى ، همان ، 16 .
( 5 ) . بنگريد به كتاب مؤلف اسرائيل ، 177 ، 202 ؛ مقالهء وى « قصة الطوفان بين الآثار و الكتب المقدسة » ، مجلة كلية اللغة العربية ، 434 ؛ سفر پيدايش ، 12 : 4 ، 16 ، 25 : 7 ، 17 .