مىدهد . « 1 » همان گونه كه از راه بيان داستان ابراهيم ( ع ) آگاهىهايى دربارهء عراق قديم در اختيار ما مىگذارد . « 2 » اما دربارهء بنىاسرائيل ، هيچ كتاب آسمانى ، حتى خود تورات به اندازهء قرآن ، احوال و اخلاق اين قوم و موضعگيرىهاى آنان در برابر پيامبران را باز نگشوده است ؛ چه راست و بجاست اين گفتهء خداوندى كه : « اين قرآن بر بنىاسرائيل گزارش مىكند ، بيشتر چيزهايى را كه در آنها با هم اختلاف دارند » . « 3 »
دربارهء سرزمينهاى عرب نيز ، در قرآن آياتى موجود است كه از سرزمين سبا در جنوب شبه جزيرهء عربستان پيش از اسلام ، سخن مىگويد : افزون بر اين در ميان كتابهاى مقدسى كه امروز رايجاند ، قرآن تنها كتابى است كه دربارهء پارهاى از ملتهاى از ميان رفتهء عرب مانند :
قوم عاد « 4 » و قوم ثمود « 5 » سخن گفته است . بر اينها بايد افزود آنچه دربارهء اصحاب كهف « 6 » ، سيل عرم « 7 » ، اصحاب اخدود « 8 » ، اصحاب فيل « 9 » ، هجرت ابراهيم و پسرش اسماعيل - عليهما السلام - به سرزمين پاك حجاز و ماندن اسماعيل در آنجا « 10 » و . . . در قرآن كريم آمده است .
راست گفت خداى بزرگ آنجا كه گفت : « اينها از جمله گزارشهاى غيب است كه به تو آموختهايم ، اينها را پيش از اين ، نه تو مىدانستى و نه قوم تو ، پس پايدارى ورز كه فرجام فرخنده از آن پارسايان است » . « 11 » و آنجا كه فرمود : « اينها از جمله گزارشهاى غيب است كه بر تو آشكار كرديم ، و آنگاه آنان براى سرپرستى مريم ، قلم قرعه مىافكندند و با هم ستيزه مىنمودند ، تو نزدشان نبودى » . « 12 »
با اين همه ، به هيچ روى نبايد پنداشت قرآن كتاب تاريخ است و از رويدادهاى گذشته
هامش
( 1 ) . دربارهء داستان موسى بنگريد به قرآن كريم : بقره ، 47 - 74 ؛ اعراف ، 103 - 155 ؛ يونس ، 75 - 93 ؛ طه ، 9 - 99 ؛ شعراء ، 10 - 68 ؛ قصص ، 3 - 44 ؛ غافر ، 23 - 54 .
( 2 ) . دربارهء ابراهيم بنگريد به قرآن كريم : بقره ، 258 ؛ انعام ، 74 - 83 ؛ ابراهيم ، 35 - 41 ؛ مريم ، 41 - 50 ؛ انبياء ، 51 - 73 ؛ شعراء ، 69 - 89 ؛ صافات ، 83 - 113 .
( 3 ) .« إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَقُصُّ عَلى بَنِي إِسْرائِيلَ أَكْثَرَ الَّذِي هُمْ فِيهِ يَخْتَلِفُونَ »( سورهء نمل ، آيهء 76 ) .
( 4 ) . اعراف ، 65 ؛ هود ، 50 - 60 ؛ شعراء ، 123 - 140 .
( 5 ) . اعراف ، 73 - 79 ؛ هود ، 61 - 68 ؛ شعراء ، 141 - 159 .
( 6 ) . كهف ، 9 - 26 .
( 7 ) . سبأ ، 15 - 19 .
( 8 ) . بروج ، 4 - 10 .
( 9 ) . سورهء فيل .
( 10 ) . بقره ، 124 - 131 ؛ ابراهيم ، 35 - 41 .
( 11 ) .« تِلْكَ مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ نُوحِيها إِلَيْكَ ما كُنْتَ تَعْلَمُها أَنْتَ وَ لا قَوْمُكَ مِنْ قَبْلِ هذا فَاصْبِرْ إِنَّ الْعاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ ».
( هود ، 49 ) .
( 12 ) .« ذلِكَ مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَ ما كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَ ما كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ »( آل عمران ، 44 ) .