1 . رويدادهاى تاريخى قرآن كريم ، بخش نخست ، شبه جزيرهء عربستان ؛ 2 . رويدادهاى تاريخى قرآن كريم ، بخش دوم ، در عراق ؛ 3 . رويدادهاى تاريخى قرآن كريم ، بخش سوم ، در مصر ؛ 4 . رويدادهاى تاريخى قرآن كريم ، بخش چهارم ، در سوريه ( فلسطين ) ؛ 5 . رويدادهاى تاريخى قرآن كريم ، بخش پنجم ، زندگى پيامبر ( ص ) .
اما بخش نخستين اين مجموعه ، تنها از رويدادهايى سخن مىگويد كه در قرآن از آنها ياد شده و ديار عرب نخستين صحنه و منطقهء رخداد آنها بوده است . از اينجاست كه اين بخش دربارهء حضرت ابراهيم ( ع ) و كعبه سخن مىگويد و سپس دربارهء عادىها ( قوم هود ) ، ثمودىها ( قوم صالح ) و مديانيان ( قوم شعيب ) . نيز دربارهء رويدادهايى كه در تاريخ عرب پيش از اسلام بازتابى گسترده داشته است ، رويدادهايى چون سيل عرم ، داستان اصحاب اخدود و سرانجام داستان اصحاب فيل - يكى از چندين رخداد شگفت و هشدار دهندهاى كه پيك و پيش درآمدى بر ولادت حضرت رسول ( ص ) بودند .
از آنجا كه من اين پژوهش را نخست بر قرآن كريم - به عنوان منبع اساسى و اصلى - بنياد نهادم و سپس بر احاديث پيامبر ( ص ) و تفسيرهاى قرآن كريم - به عنوان دو روشنگر اصلى قرآن - ، ناگزير در آغاز ، 3 فصل جداگانه را براى بررسى و معرفى اين 3 منبع اساسى :
قرآن ، حديث و تفسير ، ويژه ساختم . چنين كارى را در مورد ديگر منابع - كه بىگمان از آنها نيز بهرهاى فراوان بردهام - بايسته نديدم ، زيرا آنها از يك سو ، منابع كمكى و دست دوم بودند و از سوى ديگر ، تكيهء من بر آنها بيشتر در تفسير پارهاى از رويدادها بود و يا در گزارش پارهاى از ديدگاههاى پذيرفتنى يا نپذيرفتنى ديگر . افزون بر اينكه آنها به هر روى منابعى زمينى و انسانى بودند و نه آسمانى و خدايى . نيز در اين پژوهش كه كارش بررسى رويدادهاى تاريخى قرآن كريم است ، آن منابع دست دوم و فرعى مىنمايند .
بارى ، شايد از بخت نيك بود كه خداوند ، فضل و كرم خويش را شامل اين پژوهشگر نمود و زمينهء نشر اين اثر را از سوى دانشگاه اسلامى امام محمد بن سعود ، به صورتى آراسته فراهم ساخت ، خداوند همهء آنان را كه در اين كار دستى داشتند ، پاداش نيكو دهاد .
آخرين سخن اينكه اين پژوهش ، گونهاى نو و شيوهاى تازه از پژوهشهاى تاريخى است .
و از همينروى در آغاز پيش از آنكه بدين درياى خروشان درآيم و خويش را گرفتار امواج توفنده و كوبندهء آن كنم ، چون به آن و دشوارىهاى آن مىانديشيدم ، دست و دلم مىلرزيد و
بررسى تاريخى قصص قرآن ( فارسى ) — صفحة 8
مساهمون: محمد بيومي مهران
ص٨