( 1 ) ( عزّ ) « لكم فراعها . . . و عزازها » ( 113 ) ؛ « حرث من خبار او عزاز ( 186 ) : العزاز يعنى زمين سخت .
( 2 ) ( عشر ) « لا يحشرون و لا يعشرون » ( 48 ، 84 ، 90 ، 94 ، 98 ، 122 ، 181 ، 189 ) : لا يعشر يعنى از او عشر ( يك دهم دارايى يا فراورده ) نمىستانند . « عشّر النّاس » ( 307 ) : براى هر ده تن ، فرماندهى گماشت ، يا ايشان را به گروههاى ده نفره بخش كرد .
( 3 ) ( عضه ) « واديهم حرام محرّم للّه كلّه عضاهه وصيده » ( 181 ، 182 ) : به درخت أمّ غيلان يا به هر درخت كهن خار دارى عضاه گويند ( النّهاية ) .
( 4 ) ( عضد ) « إنّ عضاء وجّ و شجرة و صيده لا يعضد » ( 182 ، 91 ) ، لا يعضد : بريده نمىشود .
( 5 ) ( عطف ) « أهديتك . . . عطافا » ( 24 ) : عطاف به معنى رداء است و از آن رو به آن عطاف گويند كه بر روى دو عطف يعنى بر دو شانهء مرد كه عبارت از دو سوى گردن اوست ، قرار مىگيرد .
( 6 ) ( عفر ) « رمل أعفر ( 364 ) ، أعفر : سپيد . و أعفر يعنى رنگ آن به رنگ عفر كه رنگ بيرونى خاك است ، درآمد .
( 7 ) ( عفو ) « ترعون عفاءها » ( 113 ) : عفو البلاد و عفاؤها يعنى بخشى از سرزمينى كه كسى مالك آن نباشد .
( 8 ) ( عقب ) « كلّ غازية معنا يعقب بعضها بعضا » ( 1 ) يعنى پيكار گران ما به نوبت ، به كارزار مىروند ؛ بدين گونه كه هرگاه گروهى از ايشان به نبرد با دشمن بپردازند و بازگردند ، تا زمانى كه گروه ديگرى پس از ايشان به پيكار نرود ، اينان موظّف نخواهند بود كه بار ديگر به ميدان كارزار بروند .
« الأسقف و العاقب و سراة أهل نجران . . 1 أتونى » ( 103 ) : سيّد و عاقب ، از سران آيين ترسايانند . عاقب كسى است كه پس از سيّد ، به جاى او مىنشيند . ( سيّد همان اسقف و عاقب
Vicaire
است ) .
« ما اعتملوا من ذلك فهو لهم . . . عقبة لهم مكان أرضهم » ( 100 ) ؛ « أرضهم الّتى تصدّق عليهم عمر عقبى مكان أرضهم » ( 103 ) ؛ « إنّى أعطيته مائة من الإبل عقبة من أخيه » ( 70 ) ، العقبة و العقبى : پاداش و جايگزين ؛ در قرآن آمده است :
« وَ لا يَخافُ عُقْباها »
( 72 ) .
( 9 ) ( عقر ) « عقر داركم » ( 6 در روايتى ) : يعنى در ميان خانهتان .
( 10 ) ( عقص ) « و ينهى أن يعقص أحد شعر رأسه فى قفاه » ( 105 ) : العقص . . . عقص آن است كه بخشى از موى سر را به هم بپيچى و سپس آن را ببندى و رهايش كنى . العقاص :
گيسوهاى بافته ؟ ؟ ؟ پيامبر ( ص ) خواسته است كه مردان را از همانند گشتن با زنان ، بازدارد ؟ ؟ ؟ .
( 11 ) ( عقل ) « ؟ ؟ ؟ بنو عوف » ( 1 ) ، معاقل : خونبهاها . مىگويد :