ونيز ابن روزبهان ذكر اين معايب را به : أخذ في العين وشتم ايشان تعبير كرده ، پس اگر شتم وسبّ صحابه كبار ، وآن هم در حالت احتضار از قبيل مناصحت است ودلالت بر عيب وقدح خلافت ندارد ، پس آخر بيان كند كه آن كدام امر است كه قادح خلافت مىشود ، وبالفرض اگر شتم وسبّ دليل قدح در خلافت مسبوب ومشتوم ( 1 ) نخواهد شد ، بلا ريب دليل شافى بر قدح وجرح سابّ وشاتم خواهد شد .
ونيز هرگاه اين عيوب قادح خلافت نبود پس ذكر اين عيوب خصوصاً در مقام قرب حضور پيش علاّم الغيوب حسب خرافات أهل سنت عين غشّ ومخادعت بود نه وعظ ومناصحت ; چه ذكر عيوب صحابه را حضرات أهل سنت از أعظم فضائح وقبائح مىشمارند ، بلكه دليل كفر وزندقة مىپندارند ، پس حيرت است كه چگونه ابن روزبهان در اينجا ذكر عيوب أكابر صحابه را عين اصلاح ومناصحت ومحض خير ومحافظت پنداشته ، واز إفادات ومجازفات اسلاف خود خبري برنداشته ، بلكه از تهافت وتناقض خود هم باكى نداشته جابجا در اين كتاب در ذمّ ولوم طعن وقدح صحابه وطعن وتشنيع بر مرتكبين آن مبالغه فرموده وبه ايراد فضائل ومناقب عامه از طرق خويش نفس درازى ( 2 ) آغاز نهاده !
هامش
1 . در [ الف ] بالاى ( مشتوم ) علامت : ( ظ ) نوشته است .
2 . نفس درازى : پرگويى ، زيادة گويى ، ياوه گويى . رجوع شود به لغت نامه دهخدا .