استخلاف أصحاب شورى خواسته ، در هر يك از ايشان معارضي ذكر كرده ، وظاهر است كه مراد از معارض مانع خلافت ومدافع آن است ، پس ثابت شد كه به نصّ اين روايت اين صفات مانع از امامت اين مردم بوده .
سوم : آنكه از عبارت “ منخول “ ( 1 ) غزالى ظاهر است كه أبو بكر باقلانى عيب وطعن عمر را در أصحاب شورى مانع از دلالت تفويض عمر خلافت را به ايشان بر افتاى ايشان گردانيده ، وظاهر است كه اين منع متوجه نمىشود مگر به اين وجه كه اين مطاعن مانع از صلاحيت امامت وخلافت باشد والاّ اگر اين مطاعن مانع امامت وخلافت نباشد تفويض خلافت به ايشان دلالت بر افتايشان حسب مزعومات سنيه خواهد كرد .
چهارم : از روايت جاحظ - كه ابن أبي الحديد خودش نقل آن كرده - ظاهر است كه عمر به أصحاب شورى گفت : ( أكلّكم يطمع في الخلافة ؟ ) يعنى آيا هر يك از شما طمع مىدارد در خلافت ؟ واين تعيير وتأنيب ونكير صريح است بر طمع خلافت ، واز اينجاست كه أصحاب شورى به سماع اين تعيير وتحقير به حالت وجوم - كه مراد از آن سكوت به سبب غلبه رنج است - گرفتار شدند ، واين تعيير دلالت واضحه دارد بر آنكه نزد خلافت مآب اين أصحاب لايق خلافت نبودند ، وطمع ايشان در خلافت نزد جنابش منكر ومعيوب
و
هامش
1 . قبلا از المنخول : 579 - 580 گذشت .