از اين عبارت ظاهر است كه : ابن الهمام در ثبوت اين تفسير مرفوعاً به روايت أبو هريرة نظر كرده ، ومع ذلك تصريح به مخالفت اين تفسير با تفسير متقدم نموده ، پس چون تفسير متقدم را قبول ‹ 1308 › كرده واستدلال به آن نموه ; لهذا اين تفسير نزد ابن الهمام مردود ونامقبول باشد .
نهم :
آنكه عدم دلالت اين روايت بر افضليت افراد از كلام فخر رازي هم ظاهر است ; زيرا كه أو اين روايت را مغاير ومقابل وجه رابع - كه آن مذهب قائلين افضليت افراد است - گردانيده ( 1 ) ; واگر اين روايت دليل افضليت افراد مىبود ، مقابله شئ با نفس خود لازم خواهد آمد ، ولا يخفى سماجته .
پس از عبارت رازي به كمال وضوح ظاهر شد كه : اين روايت هرگز دليل افضليت افراد نيست بلكه مراد از آن مغاير افضليت افراد است .
سبحان الله ! فخر رازي با آن همه سعى ومبالغه در اثبات افضليت افراد به دلالت اين روايت بر افضليت افراد وانرسيده ومخاطب لوذعى واقف به آن گرديد ! آرى چون رازي به نسبت مخاطب بر مذاهب أهل نحله ( 2 ) خود واستدلالات شان زيادة اطلاعى داشت ، ونيز به أكثر مدلولات ألفاظ - إلاّ حين التعصب والتعامي - وارسيده از چنين تشبث باطل وبي أصل استحيا نموده .
هامش
1 . قبلا از تفسير رازي 5 / 157 - 159 گذشت .
2 . در [ الف ] اشتباهاً : ( نمله ) آمده است .