تنبيه : در اينجا وهمى واقع مىشود كه أكثر مشتغلين به آن وهم درماندهاند ، وآن ، آن است كه مىگويند كه : فاروق أعظم از قران وتمتّع نهى فرمودند ، واين خطاست ; آنچه بعد تتبع بليغ فقير را معلوم شده آن است كه : چون آن حضرت صلى الله عليه [ وآله ] وسلم در حجة الوداع أصحاب را امر فرمود به فسخ حج به عمره ، جمعى را گمان افتاد كه وظيفة مستمره همين فسخ است ، فاروق أعظم به أبلغ وجوه اين گمان را ردّ فرمود ، والتزام فسخ را انكار نمود نه أصل تمتّع وقران را ، ليكن ألفاظ رواة مختلف شدند ، وأوهام سائر ( 1 ) گشتند ، وحق آن است كه گفته شد ، والله أعلم . ( 2 ) انتهى .
پس اين تناقض قبيح وتهافت صريح است كه يك جا تشنيع بليغ بر كساني مىزند كه اين روايت را محمول بر تمتّع مىكنند ، واستدلال خلافت مآب را متعلق به منع آن مىسازند ، وباز از اين افاده غفلت نموده ، اين روايت را - كه بخارى جاى ديگر آورده - محمول مىسازد بر حج تمتّع ، واستدلال مذكور را در آن حمل مىكند بر مرجوحيت تمتّع .
وهر چند دلائل عديده بر آنكه خليفه ثاني از تمتّع نهى كرده ومنع از آن نموده سابقاً گذشت ، لكن در اينجا يك روايت امام أعظم سنيان كه براي
هامش
1 . در مصدر ( ثائر ) .
2 . [ الف ] فقهيات عمر از مقدمه سادسه از دلائل عقلي . [ قرة العينين : 59 ] .