الناس حتّى قال : كلّ الناس أفقه من عمر حتّى النساء . . ( 1 )
از اين عبارت به كمال صراحت ظاهر وواضح است كه اين زن كه اعتراض بر عمر در منع مغالات نموده ، افحام واسكات أو كرده تا آنكه عمر به كلمه : ( كلّ الناس أفقه من عمر حتّى النساء ) ، متكلم گرديده ، پس ثابت شد كه منشأ قول عمر : ( كلّ الناس أفقه من عمر حتّى النساء ) ، عجز وافحام وعدم استطاعت بر ردّ كلام متين النظام آن زن محتجّه به قول خالق علاّم بوده ، پس اين قول عمر دلالت خواهد داشت بر صدور خطا از عمر در منع ‹ 707 › مغالات بالبداهة .
واز اينجا ثابت است كه حمل اين قول بر تواضع وانكسار - كما ذكره أسلافهم وأخلافهم الكبار من شدّة التعصّب والإنكار - باطل محض وكذب آشكار است .
واز غرائب تعصبات فاحشة وطرائف مناقضات فاضحه آن است كه آمدى با وصف اثبات عجز ومغلوبيت ، وساكت ومفحم شدن عمر در منع مغالات در كتاب “ احكام الاحكام “ وهم در “ ابكار الافكار “ به جواب طعن منع مغالات ، رو به انكار واضحات آورده ، پى سپر تأويل ركيك - كه إفادات خودش مبطل ومفسد آن است - گرديده ، چنانچه در “ ابكار الافكار “ به فاصله چند سطر از عبارت سابقه گفته :
هامش
1 . [ الف ] مطاعن عمر . [ أبكار الأفكار : 480 ( نسخه عكسي ) ، 3 / 559 ( چاپ بيروت ) ] .