إِنْ كانَتْ
نبود عقوبت اهل انطاكيه
إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً
مگر يك فريادى كه جبرئيل عليه السلام هر دو بازو بر شهر ايشان گرفته صيحه زد
فَإِذا هُمْ
پس ناگاه ايشان
خامِدُونَ
فرومردگان بودند يعنى به يك نعره جبرئيل عليه السلام فرومردند چون آتش بهيكبار منطفى گردد
يا حَسْرَةً عَلَى الْعِبادِ
اى دريغا بر بندگان كافر
ما يَأْتِيهِمْ مِنْ رَسُولٍ
نيامد بديشان هيچ پيغمبرى
إِلَّا كانُوا بِهِ
مگر بودند با او
يَسْتَهْزِؤُنَ
استهزا مىكردند
أَ لَمْ يَرَوْا
آيا نديدند و ندانستند كه ما
كَمْ أَهْلَكْنا
چند هلاك كرديم
قَبْلَهُمْ
پيش از ايشان
مِنَ الْقُرُونِ
از اهل روزگارها
أَنَّهُمْ إِلَيْهِمْ
مشاهده نكردند آنكه هلاكشدگان بسوى ايشان
لا يَرْجِعُونَ
بازنمىگردند يعنى به دنيا معاودت نمىكنند
وَ إِنْ كُلٌّ
و نيستند همه ايشان
لَمَّا جَمِيعٌ
مگر بهم جمع شده
لَدَيْنا مُحْضَرُونَ
نزديك ما حاضرشدگان در روز قيامت براى پاداش يعنى آنان كه هلاك كردهايم از پيشينيان يا اين مخالفان واپسمانده همه در عرصهگاه حشر به حضرت ما حاضر خواهند شد و مناسب كردار و گفتار خود جزا و سزا خواهند يافت يعنى به عذاب اليم و عقاب عظيم گرفتار خواهند شد در مجلس حرمان و مضيق خذلان محبوس آيند و مهجور سرمدى خواهند شد بيت
وز نعمت جنان همه محروم جاودان * محزون و مستمند همه محبوس و مبتلا
وَ آيَةٌ
و نشانه از نشانهاى قدرت ما
لَهُمُ الْأَرْضُ الْمَيْتَةُ
مر كافران را زمين مرده است يعنى خشك و بىگياه كه ما بسبب باران
أَحْيَيْناها
زنده كرديم آن را
وَ أَخْرَجْنا مِنْها
و بيرون آورديم ازو
حَبًّا
دانه درو دنى مراد حبوب غاذيه است
فَمِنْهُ يَأْكُلُونَ
پس از ان دانه مىخورند
وَ جَعَلْنا فِيها
و آفريدهايم در زمين
جَنَّاتٍ
بوستانها
مِنْ نَخِيلٍ
از انواع خرمانيان
وَ أَعْنابٍ
و اصناف تاكبنان
وَ فَجَّرْنا
و روان كرديم
فِيها مِنَ الْعُيُونِ
در زمين از چشمها .