لَقَدْ حَقَّ الْقَوْلُ
به درستى كه درست شد قول به عذاب
عَلى أَكْثَرِهِمْ
بر بيشتر كافران يعنى كلمه لأملأن جهنّم من الجنة و الناس اجمعين
فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
پس ايشان نمىگروند مراد آنانند كه خداى در ازل مىدانسته كه ايشان بر كفر ميرند و يا بر شرك كشته شوند چون ابو جهل و امثال او
إِنَّا جَعَلْنا
به درستى كه ما كردهايم
فِي أَعْناقِهِمْ أَغْلالًا
در گردنهاى ايشان غلها
فَهِيَ
پس آن غلها پيوسته شده
إِلَى الْأَذْقانِ
به زنخهاى ايشان و نمىگذارد كه سرها بجنبانند
فَهُمْ مُقْمَحُونَ
پس ايشان سر در هواماندگاناند و چشم بر هم نهادگان تمثيل كرد مشركان را بجمعى كه غلها در گردن داشته باشند آوردهاند كه ابو جهل سوگند خورد كه اگر پيغمبر ص را در نماز بيند سر او را بشكند روزى ديد كه آن حضرت صلى اللّه عليه و سلّم نماز مىگذارد سنگى برداشت و نزد وى آمد چون دست بالا برد تا سنگ بر وى زند دست او در گردن چمبر شد و سنگ در دست وى چسپيده در گردنش بماند و اين آيت آمد كه ما ايشان را بازداشتيم چنانچه مغلولان از كارها بازداشته شوند گويند قوم بنى مخزوم دست او را بجهد بسيار از گردن او جدا كردند مخزومى ديگر گفت من بروم و بدين سنگ محمد ص را بكشم چون به نزديك آن حضرت صلى اللّه عليه و سلّم آمد نابينا شد و اين آيت آمد كه
وَ جَعَلْنا
و گردانيديم ما
مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ
در پيش روى ايشان
سَدًّا
ديوارى و حجابى
وَ مِنْ خَلْفِهِمْ
و از پس ايشان
سَدًّا
پرده و مانعى
فَأَغْشَيْناهُمْ
پس پوشانيديم چشمهاى ايشان را
فَهُمْ لا يُبْصِرُونَ
پس ايشان نمىبينند كه محققان گفتند كه سد پيش طول امل است و سد عقب غفلت از جنايات گذشته و هرك را دو سد چنين احاطه كرده باشد هر آئينه چشم او پوشيده باشد از نظر در دلائل قدرت و نهبيند راه فلاح و هدايت را
وَ سَواءٌ عَلَيْهِمْ
و يكسانست بر ايشان
أَ أَنْذَرْتَهُمْ
كه بيم كنى ايشان را
أَمْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ
يا بيم نهكنى ايشان را
لا يُؤْمِنُونَ
نمىگروند ايشان كه علم قديم و تقدير ازلى حكيم بقتل و موت ايشان بر كفر حكم كرده
إِنَّما تُنْذِرُ
جز اين نيست كه تو بياگاهانى كه فائده بر آن مترتب باشد
مَنِ اتَّبَعَ الذِّكْرَ
كسى را كه پيروى قرآن كند و مواعظ او بسمع قبول بشنود
وَ خَشِيَ الرَّحْمنَ
و بترسد از خداى بخشنده
بِالْغَيْبِ
به پوشيدگى يعنى در نهان ازو ترسد نه در نظر خلقان يا از حق ترسد در آنچه غائبست ازو يعنى امور اخروى
فَبَشِّرْهُ
پس مژده ده آن ترسنده را
بِمَغْفِرَةٍ
به آمرزش گناهان گذشته
وَ أَجْرٍ كَرِيمٍ
و مزدى بزرگ در زمان آينده يعنى بهشت ، در اسباب نزول آمده كه بنو سلمه گفتند يا رسول اللّه ص خانهاى ما از مسجد دور است اگر نزديك مسجد خانه گيريم چگونه باشد آيت آمده .