إِنَّما تُنْذِرُ الَّذِينَ
جز اين نيست كه تو اى محمد ص بيم كنى آنان را كه
يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ
مىترسند از پروردگار خود
بِالْغَيْبِ
به پوشيدگى يعنى در خلوتها اثر خشيت بر ايشان ظاهر است نه در صحبتها يا عذاب خدائى از ايشان پوشيده است و مىترسند از ان ناديده آن را
وَ أَقامُوا الصَّلاةَ
و بهپاى داشتهاند نماز را تخصيص ترسندگان و نماز گذارندگان بانذار جهت آنست كه ايشان بدان منتفعاند
وَ مَنْ تَزَكَّى
و هر كه پاكيزه بود از معاصى
فَإِنَّما يَتَزَكَّى
پس جز اين نيست كه پاكيزه بود
لِنَفْسِهِ
براى نفس خود زيرا كه نفع پاكيزگى به دو عايد است
وَ إِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ
و بسوى خداست بازگشت همه پس پاكيزگان را بر تزكيه ايشان جزا خواهد داد
وَ ما يَسْتَوِي الْأَعْمى
و برابر نيست نابينا يعنى كافر يا جاهل يا گمراه
وَ الْبَصِيرُ
و بينا يعنى مؤمن يا عالم يا راهيافته
وَ لَا الظُّلُماتُ
و مساوى نيست تاريكيها يعنى باطل يا معصيت
وَ لَا النُّورُ
و نه روشنائى يعنى حق يا طاعت
وَ لَا الظِّلُّ
و مساوى نيست سايه يعنى ثواب يا بهشت يا راحت
وَ لَا الْحَرُورُ
و نه حرارت يعنى عذاب يا دوزخ يا زحمت
وَ ما يَسْتَوِي الْأَحْياءُ
و برابر نيستند زندگان
وَ لَا الْأَمْواتُ
و نه مردگان يعنى مؤمنان را مساوات نيست با كافران
إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ
به درستى كه خداى مىشنواند و تفهيم مىكناند
مَنْ يَشاءُ
هرك را مىخواهد بتوفيق و هدايت
وَ ما أَنْتَ
و نيستى تو
بِمُسْمِعٍ
شنواننده سخن
مَنْ فِي الْقُبُورِ
آنان را كه در گورهااند ذكر من فى القبور ترشيح تمثيل كفار است به اموات
إِنْ أَنْتَ
نيستى تو اى محمد ص
إِلَّا نَذِيرٌ
مگر پيغمبر بيمكننده بر تو همين ابلاغ و انذار است و بس مصرع نيست بر پيغمبران الا البلاغ
إِنَّا أَرْسَلْناكَ
به درستى كه فرستاديم ترا
بِالْحَقِّ
بدين حق كه اسلام است
بَشِيراً
مژدهدهنده به مثوبت
وَ نَذِيراً
و بيمكننده از عقوبت
وَ إِنْ مِنْ أُمَّةٍ
و نبود از امم سابقه و سالفه هيچ گروهى
إِلَّا خَلا
مگر آنكه گذشت
فِيها
در ميان ايشان
نَذِيرٌ
پيغمبرى بيمكننده يا دانائى آگاهىدهنده .