ما يَفْتَحِ اللَّهُ
آنچه بگشايد خداى تعالى
لِلنَّاسِ
براى مردمان و فرستد بديشان
مِنْ رَحْمَةٍ
از بخشايش خويش چون نعمت و عافيت و صحت و علم و توبه
فَلا مُمْسِكَ
پس بازگيرنده نيست
لَها
مر آن را
وَ ما يُمْسِكْ
و آنچه بازگيرد از مردمان از آثار بخشش خود
فَلا مُرْسِلَ لَهُ
پس هيچ فرستنده نيست مر آن را
مِنْ بَعْدِهِ
از پس بازگرفتن آن
وَ هُوَ الْعَزِيزُ
و او غالب است در بازگرفتن
الْحَكِيمُ
صواب كار در فرستادن صاحب كشف الاسرار گويد كه ارباب فهم برآنند كه اين آيت اشارت بفتوح مؤمنان و اهل عرفان است و فتوح آن را گويند كه از غيب ناجسته و ناخواسته آيد و آن دو قسمست يكى مواهب صوريه چون رزق نامكتسب و ديگر مطالب معنويه و آن علم لدنى است ناآموخته يا شريعت موافق ناشنيده يا دل آشنا شيخ الاسلام قدس سره فرمود كه آه ازين علم ناآموخته گاهى در ان غرقم و گاه از ان سوخته نظم
دست لطفش نسخه علم و حكم * بىقلم در صفحه دل زد رقم
علم اهل دل نه از مكتب بود * بلكه از تلقين خاص رب بود
يا أَيُّهَا النَّاسُ اذْكُرُوا
اى آدميان ياد كنيد
نِعْمَتَ اللَّهِ
نعمتهاى رب العالمين را كه انعام فرموده است
عَلَيْكُمْ
بر شما از ارسال رسل ادرار ارزاق
هَلْ مِنْ خالِقٍ
آيا هست هيچ آفريننده
غَيْرُ اللَّهِ يَرْزُقُكُمْ
بجز خداى تعالى كه روزى دهد شما را
مِنَ السَّماءِ
از آسمان بباران
وَ الْأَرْضِ
و از زمين به گياه
لا إِلهَ إِلَّا هُوَ
هيچ معبودى بسزا نيست مگر او
فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ
پس كجا گردانيده مىشويد از راه توحيد
وَ إِنْ يُكَذِّبُوكَ
و اگر به دروغ دارند ترا اهل مكّه
فَقَدْ كُذِّبَتْ
پس به درستى كه تكذيب كرده شدند
رُسُلٌ
فرستادگان
مِنْ قَبْلِكَ
پيش از تو و ايشان صبر كردند تو هم اقتدا به ايشان كن در شكيبائى
وَ إِلَى اللَّهِ
و بسوى خداى تعالى
تُرْجَعُ الْأُمُورُ
بازگردانيده شود همه كارها و ترا بر صبر و ايشان را بر تكذيب جزا دهد
يا أَيُّهَا النَّاسُ
اى مردمان
إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ
به درستى كه وعده خداى تعالى در حشر و جزا
حَقٌّ
راست است و درو خلف نباشد -
فَلا تَغُرَّنَّكُمُ
پس بايد كه بازى ندهد شما را و نفريبد
الْحَياةُ الدُّنْيا
زندگانى دنيا تا از آخرت فراموش كنيد
وَ لا يَغُرَّنَّكُمْ
و بايد كه فريفته نكند شما را
بِاللَّهِ
بكرم خداى
الْغَرُورُ
شيطان فريبنده يعنى با وجود اصرار بر معصيت آرزوى مغفرت در دل شما افگند و اگرچه اين ممكنست اما به مثابه تناول زهرست به اميد دفع طبيعت مر آن را يا مقاومت به آن بزرگان فرمودهاند كه يكى از مكايد ابليس تسويفست در توبه يعنى توبه بنده را در تاخير مىافگند و گويد فرصت باقيست عشرت نقد را از دست مده بيت
امشب همه شب يار مى و شاهد باش * چون روز شود توبه كن و زاهد باش
عاقل بايد كه به اين فريب از راه نرود و از نكته الفرصة تمر مرّ السحاب غافل نگردد اللّه تعالى همه را توفيق دهد مصرعه عذر با فردا فگندى عمر فردا را كه ديد .