وَ يَقُولُونَ
و مىگويند از فرط جهالت
مَتى
كى باشد
هذَا الْوَعْدُ
اين وعده عذاب يا قيام قيامت
إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
اگر هستيد شما راستگويان يعنى رسول و مؤمنان
قُلْ لَكُمْ
بگو مر شما را
مِيعادُ يَوْمٍ
وعده روزى است كه چون برسد
لا تَسْتَأْخِرُونَ
بازپس نيائيد
عَنْهُ
از ان روز
ساعَةً
مقدار اندك از زمان
وَ لا تَسْتَقْدِمُونَ
و پيشى نگيريد بدان آوردهاند كه كفار مكّه اهل كتاب را از احوال پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم پرسيدند ايشان گفتند ما در كتب خود نعت او خواندهايم و او پيغمبر ص به حق است ابو جهل و امثال او گفتند ما بكتب شما نيز ايمان نداريم و اين آيت نازل شد كه
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا
و گفتند آنان كه نگرويدند مر اهل كتاب را كه
لَنْ نُؤْمِنَ
ايمان نداريم
بِهذَا الْقُرْآنِ
به اين قرآن كه بر محمد ص فرومىآيد
وَ لا بِالَّذِي
و نه بدان كتاب كه فرود آمده است
بَيْنَ يَدَيْهِ
پيش ازو
وَ لَوْ تَرى
و اگر ببينى
إِذِ الظَّالِمُونَ
چون ستمكاران يعنى مشركان
مَوْقُوفُونَ
بازداشتگان باشند
عِنْدَ رَبِّهِمْ
نزد پروردگار خود يعنى در موقف محاسبه هر آئينه ببينى امرى صعب و كارى پرهول
يَرْجِعُ بَعْضُهُمْ
بازمىگردانند برخى از ايشان
إِلى بَعْضٍ الْقَوْلَ
بسوى برخى ديگر از ايشان سخن را يعنى محاوره مىكنند و سخن بر همديگر مىگردانند
يَقُولُ الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا
مىگويند آنان كه زبون گرفتگان بودند يعنى تابعان و پس روان
لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا
مر آنان را كه از قول حق سركشى مىكردند يعنى پيشوايان و بزرگان را
لَوْ لا أَنْتُمْ
اگر نهبوديد شما يعنى اضلال و اغواى شما نمىبودند
لَكُنَّا مُؤْمِنِينَ
هر آئينه مىبوديم ما گرويدگان اما شما ما را گمراه كرديد و از ايمان باز داشتيد
قالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا
گويند آنان كه گردنكشى كرده بودند
لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا
مر آنان را كه در دنيا زبون و بيچاره گرفته بودند
أَ نَحْنُ صَدَدْناكُمْ
آيا ما بازداشتيم شما را
عَنِ الْهُدى
از قبول ايمان و هدايت
بَعْدَ إِذْ جاءَكُمْ
پس از آنكه آمد بشما
بَلْ كُنْتُمْ
بلكه بوديد شما بنفس خود
مُجْرِمِينَ
گناهكاران و شركآرندگان .