وَ ما كانَ
و نبود
لَهُ عَلَيْهِمْ
مر ابليس را بر آنان كه گمان او در شان ايشان محقق شد
مِنْ سُلْطانٍ
تسلطى و استيلائى
إِلَّا لِنَعْلَمَ
مگر براى آنكه جدا كنيم
مَنْ يُؤْمِنُ
كسى كه مىگرود
بِالْآخِرَةِ
بدان سراى
مِمَّنْ هُوَ
از كسى كه
مِنْها فِي شَكٍّ
از آخرت در گمان است تا بدانند اولياء ما اهل ايمان و ارباب گمان را
وَ رَبُّكَ
و پروردگار تو
عَلى كُلِّ شَيْءٍ
بر همه چيزها
حَفِيظٌ
نگاهبان است
قُلِ
بگو اى محمد ص مر بنى مليح را
ادْعُوا الَّذِينَ زَعَمْتُمْ
بخوانيد آنان را كه گمان بردهايد ايشان را خدايان
مِنْ دُونِ اللَّهِ
بجز خداى تعالى يعنى ملائكه كه مىپرستيد بخوانيد تا از ايشان در جذب منافع و دفع مكاره هيچ مددى مىيابيد يعنى ايشان را بىعون آفريدگار اختيارى و اقتدارى نيست يا همه كافران را بگو كه بخوانيد آلهه خود را تا هيچ اجابت كنند شما را و چگونه اجابت كنند شما را كه
لا يَمْلِكُونَ
مالك نمىشوند ايشان مطلق
مِثْقالَ ذَرَّةٍ
همسنگ مورچه را هم از خير و شر
فِي السَّماواتِ
در آسمانها
وَ لا فِي الْأَرْضِ
و نه در زمين
وَ ما لَهُمْ
و نيست مر بتان يا فرشتگان را
فِيهِما
در آسمان و زمين
مِنْ شِرْكٍ
هيچ شركتى نه در آفريدن و نه در تصرف كردن
وَ ما لَهُ
و نيست مر خداى را
مِنْهُمْ
از اصنام و ملائكه در تقدير و تدبير
مِنْ ظَهِيرٍ
هيچ يارى و مددگارى
وَ لا تَنْفَعُ الشَّفاعَةُ
و سود نكند شفاعت كس
عِنْدَهُ
نزديك خداى تعالى يعنى گمان شفاعت كه به ملائكه يا اصنام داريد محقق نخواهد شد زيرا كه درخواست كردن نفع نكند
إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُ
مگر كسى كه به دستورى دهد خداى مر او را براى شفاعت كردن يا او ماذون باشد به درخواست كردن و روز قيامت منتظر باشند هم شافع و هم مشفوع له ، و در ترس و فزع گذرانند تا از حضرت عزّت چه فرمان رسد و اين انتظار مىبرند
حَتَّى إِذا فُزِّعَ
تا چون بردارند فزع را
عَنْ قُلُوبِهِمْ
از دلهاى ايشان و دستورى شفاعت دهند
قالُوا
گويند بعضى از ايشان بعضى را كه
ما ذا قالَ
چه چيز گفت
رَبُّكُمْ
پروردگار شما در باب شفاعت
قالُوا الْحَقَّ
گويند سخن راست و درست گفت و فرمود كه مؤمنان را شفاعت كنند نه كافران را
وَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ
و خداى برتر است و بزرگوارتر از آنكه پيغمبرى و فرشته بىاذن او شفاعت نتوانند كرد -