ظَهَرَ الْفَسادُ
آشكارا شد تباهى
فِي الْبَرِّ
در بيابان به خشكسالى و مردن دواب به طواعين
وَ الْبَحْرِ
و در دريا بطوفان و جوشش و غرق شدن كشتيها
بِما كَسَبَتْ
بسبب آنچه مىكردند
أَيْدِي النَّاسِ
دستهاى آدميان يعنى بشومى معاصى ايشان اغلب علماء برانند كه مراد از فساد ناآمدن باران است چه وقتى كه باران نبارد در بيابان نبات نرويد و در دريا لؤلؤ و جواهر منعقد نشود و صاحب كشاف آورده كه چون باران منقطع گردد جانوران آبى نابينا شوند و گفتهاند فساد برّ آن بود كه قابيل هابيل را كشت و فساد بحر آنكه جلندى كشتيها را غصب كرد و نزد بعضى مراد اثر فسادست يعنى نتيجه آن ظاهر شد در بيابان با هلاك اهل قرى و در دريا به اغراق قوم نوح ع و آل فرعون و بر هر تقدير حضرت ملك قدير فساد اسباب دنيوى از آدميان كرد
لِيُذِيقَهُمْ
تا بچشاند ايشان را
بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا
بعضى از جزاى آنچه كردهاند چه تمام آن در آخرت خواهد
لَعَلَّهُمْ
شايد كه ايشان بچشيدن اين بعضى
يَرْجِعُونَ
بازگردند از شرك بتوحيد و از معصيت به طاعت و نزد محققان مراد از بر نفسست و از بحر قلب و شيخ ابو بكر واسطى رح فرمود كه هر كه بحر دل او به ترك مراقبه فاسد گردد ظاهر شود فساد در بر نفس و امام قشيرى رح آورده است كه فساد بر نفس بارتكاب محظوراتست و فساد بحر دل باخلاق ذميمه و بوقوف بر رسوم و عادات در حقائق سلمى قدس سره مذكورست كه بر لسان علماء ظاهر است و بحر زبان اهل تحقيق و فساد لسان علماء به تأويلات فاسده باشد . . . و فساد لسان عرفا به دعاوىّ باطله نظم
ماه ناديده نشانها مىدهد * راستيها را بر ان كج مىنهد
از براى مشترى در وصف ماه * صد نشان ناديده گويد بهر جاه
قُلْ سِيرُوا
بگو مشركان را كه برويد
فِي الْأَرْضِ
در زمين امم خاليه
فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ
پس بنگريد چگونه بود ،
عاقِبَةُ الَّذِينَ
سر انجام آنان كه
مِنْ قَبْلُ
پيش از شما بودند
كانَ أَكْثَرُهُمْ
بودند بيشتر ايشان كه هلاك شدند
مُشْرِكِينَ
شركآرندگان
فَأَقِمْ
پس راست كن
وَجْهَكَ
همگى خود را
لِلدِّينِ الْقَيِّمِ
براى كيش راست يا روى آر به جهت دين درست
مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ
پيش از آنكه بيايد
يَوْمٌ لا مَرَدَّ لَهُ
روز كه نيست بازگرديدن مر او را
مِنَ اللَّهِ
از نزديك خداى تعالى يعنى آن را بازنگرداند و البته بباشد يا روزى بيايد از خداى تعالى كه كس نتواند كه بازگرداند
يَوْمَئِذٍ يَصَّدَّعُونَ
روز كه جدا شوند مردمان از يكديگر بر سر دو راه فريق فى الجنة و فريق فى السعير
مَنْ كَفَرَ
هر كه كافر شود
فَعَلَيْهِ
پس بروست
كُفْرُهُ
جزاى كفر او كه آتش جاويد است
وَ مَنْ عَمِلَ صالِحاً
و هر كه بكند كارهاى ستوده
فَلِأَنْفُسِهِمْ
پس كرده باشد براى نفسهاى خود
يَمْهَدُونَ
مىگسترند يعنى جايگاه راست مىكنند در بهشت و تفريق بندگان روز قيامت واقع است .