وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ اللَّهِ
و آنان كه نگرويدند به آيتهاى خداى تعالى يعنى بكتب او يا به دلايل وحدانيت او
وَ لِقائِهِ
و لقاى او يعنى بسراى آخرت و بعث
أُولئِكَ يَئِسُوا
آن گروه نااميد شدند
مِنْ رَحْمَتِي
از بخشايش من در دنيا يا نااميد خواهند شد در قيامت و تعبير بماضى به جهت تحقق وقوع است
وَ أُولئِكَ
و آن گروه
لَهُمْ
مر ايشان را است
عَذابٌ أَلِيمٌ
عذابى دردناك يعنى دايم بسبب كفر ايشان پس بعد ازين معترضات باز ذكر قصه ابراهيم عليه السلام مىكند و مىفرمايد
فَما كانَ
پس نبود
جَوابَ قَوْمِهِ
جواب قوم ابراهيم ع بعد از منع ايشان از بتپرستى و بعد از كسر بتان
إِلَّا أَنْ قالُوا
مگر آنكه گفتند بعضى از ايشان با بعضى كه
اقْتُلُوهُ
بكشيد او را
أَوْ حَرِّقُوهُ
يا بسوزانيد او را و اتفاق نمودند بر سوختن و او را در آتش انداختند
فَأَنْجاهُ اللَّهُ
پس برهانيد او را خداى تعالى
مِنَ النَّارِ
از ضرر آتش و آن را برو سرد و با سلامت گردانيد
إِنَّ فِي ذلِكَ
به درستى كه درين رهانيدن
لَآياتٍ
هر آئينه نشانهاى قدرت اوست از خمود آتش و ترك احراق و رستن گل و ريحان از ان
لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
براى گروهى كه مىگروند چه ايشان بتفحص از ان و تامل در ان نفع مىگيرند
وَ قالَ
و گفت ابراهيم ع
إِنَّمَا اتَّخَذْتُمْ
جز اين نيست كه فراگرفتيد
مِنْ دُونِ اللَّهِ
بجز خداى تعالى
أَوْثاناً
بتان را به خدائى
مَوَدَّةَ بَيْنِكُمْ
براى دوستى ميان شما يعنى تا شما و بتپرستان به يكديگر پيونديد و بر عبادت ايشان اجتماع نمائيد
فِي الْحَياةِ الدُّنْيا
در زندگانى دنيا يعنى تا در دنيا باشيد آن دوستى باقى است
ثُمَّ يَوْمَ الْقِيامَةِ
پس روز قيامت
يَكْفُرُ
كافر شود و بيزارى كند و منكر گردد
بَعْضُكُمْ
بعضى از شما كه متبوعانند
بِبَعْضٍ
مر بعضى را كه متابعانند
وَ يَلْعَنُ بَعْضُكُمْ
و لعنت كند برخى از شما يعنى پيروان و اراذل
بَعْضاً
برخى را كه پيش روان و اشرافاند
وَ مَأْواكُمُ النَّارُ
و بازگشت شما همه دوزخ است
وَ ما لَكُمْ
و نيست شما را در آن روز
مِنْ ناصِرِينَ
هيچ ياران و مددگاران كه خلاصى يابيد بمدد ايشان از آتش دوزخ و چون حضرت ابراهيم عليه السلام به سلامت از ان آتش بيرون آمد .