فَأَنْجَيْناهُ
پس نجات داديم نوح ع را
وَ أَصْحابَ السَّفِينَةِ
و ياران كشتى را يعنى هر كه با وى بود از مؤمنان و هر چه در سفينه بود از انواع جانوران
وَ جَعَلْناها
و گردانيديم كشتى يا واقعه قوم نوح عليه السلام را
آيَةً
دلالتى يا عبرتى
لِلْعالَمِينَ
از براى عالميان تا بدان استدلال كنند يا پند گيرند
وَ إِبْراهِيمَ
و ياد كن ابراهيم عليه السلام را
إِذْ قالَ
چون گفت
لِقَوْمِهِ
مر گروه خود را از اهل بابل كه
اعْبُدُوا اللَّهَ
بپرستيد خداى را
وَ اتَّقُوهُ
و بترسيد از عذاب او
ذلِكُمْ
اين عبادت و ترس
خَيْرٌ لَكُمْ
بهتر است شما را از دين و آئينى كه داريد
إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ
اگر هستيد كه دانيد خير را از شر و نفع را از ضرر
إِنَّما تَعْبُدُونَ
جز اين نيست كه پرستش مىكنيد
مِنْ دُونِ اللَّهِ
بجز خداى تعالى
أَوْثاناً
بتان را
وَ تَخْلُقُونَ
و برمىبافيد
إِفْكاً
دروغى كه آن را خداى نام مىكنيد
إِنَّ الَّذِينَ تَعْبُدُونَ
به درستى كه آنان را پرستش مىكنيد
مِنْ دُونِ اللَّهِ
بجز خداى تعالى
لا يَمْلِكُونَ
نمىتوانند و قدرت ندارند كه روزى دهند
لَكُمْ
مر شما را
رِزْقاً
روزى دادنى
فَابْتَغُوا
پس بجوئيد
عِنْدَ اللَّهِ الرِّزْقَ
از نزديك خداى تعالى روزى را كه او توانا است بر ايصال آن به مرزوقان
وَ اعْبُدُوهُ
و بپرستيد او را بيگانگى
وَ اشْكُرُوا
و شكر گوئيد
لَهُ
مر او را كه شكر قيد نعمت عاجله و صيد نعمت آجله است
إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
بسوى او بازگرديده خواهيد شد تا اينجا سخن ابراهيم عليه السلام بود آنكه حق سبحانه تهديد مىكند قريش را مىفرمايد
وَ إِنْ تُكَذِّبُوا
و اگر تكذيب كنيد اى اهل مكّه پيغمبر مرا
فَقَدْ كَذَّبَ
پس به درستى كه تكذيب كردهاند پيغمبران خود را
أُمَمٌ
جماعتها
مِنْ قَبْلِكُمْ
پيش از شما چون قوم نوح ع و هود ع و صالح ع عليهم السلام و از تكذيب ايشان پيغمبران را ضررى نرسيده بلكه مضرت ايشان بديشان لاحق شده كه مستحق عقوبت دنيا و آخرت شدهاند پس از تكذيب شما مر حبيب مرا چه زيان
وَ ما عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلاغُ الْمُبِينُ
و نيست بر فرستاده مگر پيغام رسانيدن آشكارا و او پيغام رسانيد و به بيم و اميد شما را دعوت كرد و از عقوبت آخرت بترسانيد و شما بعث و نشر را منكر شديد .