سورة قريش
مكّيّة و هى اربع آيات
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
امام زاهد رح آورده كه قريش را براى تجارت دو سفر بود زمستان بيمن رفتندى و تابستان بشام و مردم ايشان را اهل حرم گفتندى و حرمت داشتندى و قريش باصح روايات لقب نضر بن كنانه است و هر كس از عرب كه نسب او بنضر منتهى مىشود قريشى است و بعضى از علماء انساب برانند كه قريش لقب فهر بن مالك است كه نبيره نضر باشد حق سبحانه براى اثبات نعمت بر ايشان اين سوره فرستاد و گفت شگفت نمائيد و متعجب شويد
لِإِيلافِ قُرَيْشٍ إِيلافِهِمْ
براى پيوستن قريش به يكديگر پيوستن ايشان
رِحْلَةَ الشِّتاءِ وَ الصَّيْفِ
در سفر زمستان و تابستان و براى عبادت ايشان مر اصنام را يعنى محل تعجب است كه من ايشان را اين نعمت و حرمت دادهام و ايشان از پرستش من به پرستش بتان مشغول شدهاند
فَلْيَعْبُدُوا رَبَّ هذَا الْبَيْتِ
پس بايد كه بپرستند خداوند اين خانه معظمه را كه تعظيم ايشان بسبب آنست
الَّذِي أَطْعَمَهُمْ
آن خداوند كه طعام داد ايشان را بدين دو رحلت و سير كرد
مِنْ جُوعٍ
از گرسنگى
وَ آمَنَهُمْ مِنْ خَوْفٍ
و ايمن گردانيد ايشان را به جهت اين حرم محترم از ترس آنها كه در حوالى مكهاند و يكديگر را مىكشند و غارت مىكنند
سورة الماعون
مكّيّة و قيل مدنيّة و هى سبع آيات
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
، مفسران برانند كه نيمه اوّل اين سوره در شان كافران است و نصف اخير درباره منافقان آوردهاند كه ابو جهل لعين تكذيب قيامت كردى و هرگاه كه وصى يتيمى بودى او را بوقت طلب طعمه و كسوت از مال خود منع كردى و براندى و پيوسته مردمان را از انفاق بازداشتى حق سبحانه فرمود كه
أَ رَأَيْتَ الَّذِي يُكَذِّبُ بِالدِّينِ
آيا ديدى تو و دانستى آن كسى را كه تكذيب مىكند بروز جزا و باور نمىدارد يعنى ابو جهل
فَذلِكَ الَّذِي يَدُعُّ الْيَتِيمَ
پس او آن كسست كه بعنف و ستم دفع مىكند يتيم را و مىراند گفتهاند ابو سفيان يا وليد شترى كشته بود و پخش مىكرد يتيمى ازو نصيبى طلبيد او را بعصا بزد حق سبحانه ندمت او مىكند كه مىزند يتيم را
وَ لا يَحُضُّ عَلى طَعامِ الْمِسْكِينِ
و تحريص نمىكند و ترغيب نمىنمايد اهل خود را بر طعام دادن درويش و محتاج يعنى نه خود مىدهد و نه كسى را مىفرمايد كه بدهد بلكه از احسان منع مىكند بيت
چون ز كرم سفله بود بر كران * منع كند از كرم ديگران
سفله نخواهد دگرى را بكام * خس نهگذارد و مگسى را بجام
پس در شان منافقان مىگويد
فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ
پس سختى عذاب براى نمازگزارندگان ريائى يعنى ابن ابى و اصحاب او .