كَلَّا لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ
حقا كه ابو جهل اگر باز نايستد از ايذاى محمد صلى اللّه عليه و سلّم
لَنَسْفَعاً بِالنَّاصِيَةِ
بگيريم او را به موى پيشانى و به دوزخ كشيمش
ناصِيَةٍ كاذِبَةٍ خاطِئَةٍ
دروغگوئى خطاكار وصف ناصيه بكذب و خطا بطريق اسناد مجازى است و مراد صاحب ناصيه است
فَلْيَدْعُ نادِيَهُ
پس گوى بخوان ابو جهل اهل مجلس خود را
سَنَدْعُ الزَّبانِيَةَ
زود بود كه ما بخوانيم زبانيه دوزخ را براى بردن او بجهنّم
كَلَّا لا تُطِعْهُ
نه آنست سخن كه او گويد فرمان مبر او را بر ترك نماز يعنى بر مخالفت او ثابت باش
وَ اسْجُدْ وَ اقْتَرِبْ
و سجده كن بر دوام خداى را و نزديك شو به حضرت احديت در حديث آمده وقتى بنده به پروردگار خود اقرب باشد كه در سجده بود اين سجده چهاردهم است در فتوحات اين را سجده طلب قربت گفته
سورة القدر
مكّيّة و هى خمس آيات
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
حضرت رسالتپناه صلى اللّه عليه و سلّم مر صحابه رض را رضى اللّه عنهم خبر داد كه يكى از بنى اسرائيل هزار ماه سلاح پوشيده در راه خداى جهاد كرد روزها با كافران جهاد كردى و شبها نماز گذاردى اصحاب متعجب شده گفتند ما به اين عمرهاى كوتاه به چنين دولتى چگونه توانيم رسيد حق سبحانه اين سوره فرستاد كه
إِنَّا أَنْزَلْناهُ
به درستى كه ما فرستاديم قرآن را كنايت غير مذكور دلالت بر قدر و شهرت او مىكند يعنى از بزرگى و شرف مستغنى است از تصريح به آن ديگر انزال آن را به خود اسناد فرمود در وقت متبرك چنانچه فرموده
فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ
در شب قدر يعنى ابتدائى نزول او در ان شب بود يا نزول تمام قرآن در ان شب از لوح محفوظ به آسمان دنيا آمده و در بيت العزت بسفره سپردهاند و روح الامين در مدت بست و سه سال آيت آيت و سوره سوره بحسب مصالح وقت به دنيا آورده
وَ ما أَدْراكَ ما لَيْلَةُ الْقَدْرِ
و چه چيز دانا كرد ترا تا دانى كه چيست شب قدر يعنى شب با عزّت و شرف كه هر كه درو طاعت كند عزيز و مشرف گردد يا عملى كه درو واقع شود نزديك خدا با قدر بود و گفتهاند قدر بمعنى حكم است يعنى درو تفصيل كنند هر كارى مشحون به حكمت كه نقض را در ان راه نيابد يا بمعنى تنگى است كه زمين در ان شب بر ملائكه تنگ شود از بسيارى ايشان كه به زمين آيند
لَيْلَةُ الْقَدْرِ
شب قدر
خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ
شب قدر بهتر است از هزار ماه كه غازى بنى اسرائيل در ان جهاد كرده مر كسى را كه دريابد و به طاعت بروز آرد شب قدر بقول امام اعظم رح داير است در سال و حضرت شيخ قدس سره در فتوحات آورده كه من آن شب را در شعبان و در ربيع الاول ديدهام و بيشتر در رمضان يافتهام و اغلب علماء برآنند كه در ماه رمضان است در دهه اخيره در شبهاى وتر اميدوارتر است اصحاب امام شافعى رح بيست و يكم و بيست سيوم را اختيار كنند و حنفيه شب بيست و هفتم را و عدد حروف ليلة القدر كه سه بار تكرار يافته و كلمه هى كه از كلمات اين سوره است بيست و هفتم است فىالجمله قول اخير را تأييد مىكند و حكمت در اخفاى شب قدر تعظيم همه شبهاست و احياى آن به عبادت است به بيدارى بيت
اى خواجه چه جوئى ز شب قدر نشانى * هر شب شب قدر است اگر قدر بدانى .