وَ أَذِنَتْ لِرَبِّها وَ حُقَّتْ
و فرمان برد مر حكم آفريدگار خود را و او سزاوار باشد باستماع حكم ربانى جواب اذا آن است كه ببيند انسان ثواب و عقاب را -
يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ
اى آدمى به درستى كه تو رنجكشنده و سعىنماينده
إِلى رَبِّكَ كَدْحاً
براى جزاى پروردگار خود كاركردنى بجد و جهد
فَمُلاقِيهِ
پس ملاقاتكننده عمل خودى يعنى پاداش آن را
فَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ
پس آنكه داده شود
كِتابَهُ بِيَمِينِهِ
نوشته اعمال او بدست راست او
فَسَوْفَ يُحاسَبُ
پس زود بود كه حساب كرده شود
حِساباً يَسِيراً
حسابى آسان بىمناقشه و مضايقه
وَ يَنْقَلِبُ إِلى أَهْلِهِ
و بازگردد بسوى كسان خود يعنى به گروه مؤمنان يا بقبيله خود از اهل اسلام يا به زنان خود از حور العين
مَسْرُوراً
شادمان بسبب آنچه يافته باشد از خير و كرامت
وَ أَمَّا مَنْ أُوتِيَ
و اما آنان كه داده شود
كِتابَهُ وَراءَ ظَهْرِهِ
نامه كردار او از پس پشت او بدست چپ او و آن چنان بود كه دست راست او را بر گردن ببندند و دست چپ او را بر پشت او و از ان نامه كردار او را در دست وى نهند و چنين كس
فَسَوْفَ يَدْعُوا ثُبُوراً
زود باشد كه بخواند يعنى تمنا كند هلاكت را گويد وا ثبوراه و اين كلمه هم طلب هلاكت است
وَ يَصْلى سَعِيراً
و درآيد به آتشى افروخته
إِنَّهُ كانَ فِي أَهْلِهِ مَسْرُوراً
به درستى كه اين كس بوده است در ميان كسان خود در دنيا شادمان و نازان بمال دنياى فانى و جاه ناپايدار
إِنَّهُ ظَنَّ
به درستى كه او گمان برده است
أَنْ لَنْ يَحُورَ
آنكه بازنگردد و به خداى يعنى او را بعث و حشر نبود
بَلى
آرى او را بازگشت خواهد بود
إِنَّ رَبَّهُ كانَ
به درستى كه خداى اوست
بِهِ بَصِيراً
باحوال و اعمال او بينا پس او را فرونخواهدگذاشت بلكه بمحشر خواهد آورد و جزا بسزا او برو خواهد رسانيد
فَلا أُقْسِمُ بِالشَّفَقِ
پس سوگند مىخورم بشفق و آن حمرتى است كه بعد از غروب آفتاب در افق مغرب ديده شود و غيبوبت آن علامت وقت عشا است بقول امام مالك و امام شافعى و امام احمد و صاحبين رح و بقول امام اعظم رح آن بياضى است كه بر عقب آن حمرت بنمايد و جمعى برانند كه آن بياض اصلا غائب نمىشود بلكه متردد است از افقى به افقى
وَ اللَّيْلِ وَ ما وَسَقَ
و سوگند به شب و آنچه جمع كند و بپوشد يعنى قسم بهر چه تاريكى شب آن را فروپوشد
وَ الْقَمَرِ إِذَا اتَّسَقَ
و سوگند به ماه آنگاه كه كامل گردد و به مرتبه بدريت رسد .