وَ ما يُكَذِّبُ بِهِ
و تكذيب نكند آن روز جزا را
إِلَّا كُلُّ مُعْتَدٍ
مگر هر ستمكارى از حد درگذشته
أَثِيمٍ
بزهكارى بىباك
إِذا تُتْلى
چون خوانده شود
عَلَيْهِ آياتُنا
بر وى آيتهاى كلام ما
قالَ أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ
گويد از فرط جهل و اعراض از حق كه اين افسانههاى پيشينيان است
كَلَّا
نه چنان است كه مىگويد
بَلْ رانَ
بلكه غشاوه غرور و غفلت پوشانيده است
عَلى قُلُوبِهِمْ
بر دلهاى ايشان يا زنگار انكار بر ان نهاده
ما كانُوا يَكْسِبُونَ
آنچه بودند كه مىكردند از آثام و معاصى يعنى بشامت سيئات دلهاى ايشان زنگ خورده و بىحاصل شده و در خبر آمده است كه هرگاه بنده گناهى كند نقطه سياه در دل وى پديد آيد تا بجاى رسد كه همه دل او سياه گردد
كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ
حقا كه ايشان از كرامت و رحمت و اصح آنست كه از ديدار آفريدگار خود
يَوْمَئِذٍ
آن روز
لَمَحْجُوبُونَ
در پردهشدگان باشند يعنى از ان ممنوع و مهجور و محروم و محجوب شوند از امام مالك رحمه اللّه معنى اين آيت پرسيدند فرمود كه حق سبحانه محجوب سازد اعداى خود را تا ديدار وى نهبينند و تجلى كند بر اولياى خود به لقاى وى برسند امام شافعى رحمه اللّه فرمود كه لمحجوبون در شان كفار وارد شده دلالت مىكند بر آنكه مؤمنان را دولت ديدار خواهد بود و دوستان محجوب نخواهند شد كه آنگاه ميان دوست و دشمن فرق نماند قطعه
گوئى به بهشت ميهمانى است * بىديدن ميزبان چه باشد
چون دشمن و دوست را حجاب است * پس فرق در ان ميان چه باشد
ثُمَّ إِنَّهُمْ
پس به درستى كه تكذيبكنندگان
لَصالُوا الْجَحِيمِ
در آيندگانند به دوزخ
ثُمَّ يُقالُ
پس گفته شود يعنى زبانيه ايشان را گويند
هذَا الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ
اين عذاب آن عذابى است كه بوديد شما كه بدان
تُكَذِّبُونَ
تكذيب مىكرديد
كَلَّا إِنَّ كِتابَ الْأَبْرارِ
حقا به درستى كه كتاب اعمال نيكوكاران
لَفِي عِلِّيِّينَ
در عليين باشد بر آسمان هفتم در زير عرش و گويند آن قائمه يمنى بود از عرش و گفتهاند سدرة المنتهى است
وَ ما أَدْراكَ
و چه چيز دانا ساخت ترا تا بدانى كه
ما عِلِّيُّونَ
چه چيزيست عليون يعنى محلى است بلند و مكانت و كتاب ابرار
كِتابٌ مَرْقُومٌ
كتابى است مسطور و موسوم به علامتى كه هر كه مشاهده كند داند كه درو همه خير است
يَشْهَدُهُ الْمُقَرَّبُونَ
حاضر مىشوند آن كتاب را ملائكه مقرب كه ساكنان علّييناند يعنى باستقبال آن مىروند و نگاه مىدارند و روز قيامت بدان گواهى خواهند داد
إِنَّ الْأَبْرارَ لَفِي نَعِيمٍ
به درستى كه نيكان و پاكان در بهشتاند .