لَتَرْكَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍ
كه هر آئينه شما برسيد و ملاقى شويد حالى را بعد از حالى كه مطابق وى باشد در شدّت مراد مرگ است و شدائد روز قيامت و مواطن اهوال آن كه يكى بعد از ديگرى ديده شود در تفسير زاهدى آورده است كه مراد تحويل آدمى است از حالى بحالى يعنى از نطفه به علقه و از ان به مضغه و عظم و خلق آخر و جنين و وليد و رضيع و صبى و غلام و شاب و كهل و شيخ تا آخر احوال
فَما لَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
پس چيست كه آدميان را كه با وجود اين حال نمىگروند به خداى و برسول ص و بروز جزا
وَ إِذا قُرِئَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنُ
و چون خوانده مىشود بر ايشان قرآن
لا يَسْجُدُونَ
سجده نمىكنند براى تلاوت او و بعضى علما اينجا سجده كردهاند و جمعى در آخر سوره و ابو هريره رضى اللّه عنه اينجا سجده كردى و گفتى از پس ابو القاسم صلى اللّه عليه و سلّم اينجا سجده كردهام اين سجده سيزدهم است از سجدات قرآن و صاحب فتوحات اين سجده را سجده جمع گفته كه بعد از استماع قرآن است و قرآن جامع باشد مر صفات تنزيه و تقديس را و سجده ناكردن كفار نه از جهت قصور دليل و انقطاع حجت است
بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا
بلكه آنان كه نگرويدهاند
يُكَذِّبُونَ
تكذيب مىكنند مر قرآن را و تدبر نمىنمايند در آيات آن
وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُوعُونَ
و خدا داناتر است بهآنچه نگاه مىدارند در دل خود از كفر و بپوشند از كينه مؤمنان
فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ
پس خبر كن ايشان را به عذاب اليم يعنى عذاب دردناك و ايراد بشارت براى تهكم است
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا
ليكن آنان كه گرويدهاند
وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
و كردهاند كارهاى ستوده
لَهُمْ أَجْرٌ
مر ايشان را است مزدى
غَيْرُ مَمْنُونٍ
ناكاسته و نابريده و منت نانهاده
سورة البروج
مكّيّة و هى اثنتان و عشرون آية
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَ السَّماءِ ذاتِ الْبُرُوجِ
سوگند به آسمان كه خداوند برجهاست مراد برج اثناعشرست يا منازل قمر يا درهاى سماوات
وَ الْيَوْمِ الْمَوْعُودِ
و سوگند بروز وعده داده شده يعنى قيامت
وَ شاهِدٍ
و سوگند به گواه كه اللّه است همه را مىبيند و مىداند
وَ مَشْهُودٍ
و سوگند بگواهى داده برو كه بنده است و بقول شاهد پيغمبر ماست صلى اللّه عليه و سلّم و مشهود امت وىاند يا شاهد امت اوست و مشهود امم ديگران يا شاهد حفظهاند و مشهود بنىآدم يا شاهد اعضااند و مشهود آدمى و شاهد و مشهود باقوال ديگر يا حجر الاسود است و حجاج و يا عرفه و حضار آن مقام و يا روز نحر و ذبحكنندگان يا روز جمعه و نمازگزارندگان درو يا آدم ع و ذريت او يا عيسى عليه السلام و امت او يا ايام و ليالى و عملكنندگان در ايشان و بهر تقدير جواب قسم اينست .