أَمْ لَهُ الْبَناتُ
يا مر خداى را است دختران
وَ لَكُمُ الْبَنُونَ
و مر شما راست پسران درين سخن تسفيه و تجهيل مشركانست و غير مرة گذشته
أَمْ تَسْئَلُهُمْ
آيا مىخواهى مر ايشان را بر تبليغ رسالت
أَجْراً
مزدى تا تاوان زده شوند
فَهُمْ
پس ايشان
مِنْ مَغْرَمٍ
از التزام آن تاوان
مُثْقَلُونَ
گرانبار شوند در وى از تو بتابند
أَمْ عِنْدَهُمُ الْغَيْبُ
يا نزديك ايشان است آنچه غيب در ان مكتوب شده يعنى لوح محفوظ
فَهُمْ يَكْتُبُونَ
پس ايشان مىنويسند از آن كه خبر پيغمبر ص در امر قيامت و بعث باطل است يا كتابت كنند كه موت تو كى خواهد بود و اين چنين نيست
أَمْ يُرِيدُونَ
بلكه مىخواهند
كَيْداً
مكرى و قصدى درباره تو مراد مكريست كه در دار الندوه مىكردند نسبت با حضرت پيغمبر صلى اللّه عليه و سلّم از قتل و حبس و اخراج
فَالَّذِينَ كَفَرُوا
پس آنان كه نگرويدند
هُمُ الْمَكِيدُونَ
ايشانند كيدكردهشدگان يعنى سزاى آن كيد و مكر و و بال آن بديشان بازگردد و مقتول شوند در بدر
أَمْ لَهُمْ
يا مر ايشان راست
إِلهٌ غَيْرُ اللَّهِ
معبودى بجز خداى به حق كه عذابى كه مكافات مكر ايشان است از ايشان بازدارد
سُبْحانَ اللَّهِ
پاكى مر خداى راست
عَمَّا يُشْرِكُونَ
از آنچه شريك مىآورند بوى يا شريك مىگيرند براى وى قطعه
نزديك عزتش نهنشيند غبار شرك * با وحدتش كسى دم شركت چهسان زند
هر طرح كه فگنند به وصفش خيال و وهم * دست كمال آتش غيرت در ان زند
معاندان قريش مىگفتند مر حضرت رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلّم را فاسقط علينا كسفا من السماء پاره از آسمان بر ما فرود آر اگر در وعده عذاب راست گوئى حق سبحانه فرمود كه
وَ إِنْ يَرَوْا
و اگر ببينند
كِسْفاً مِنَ السَّماءِ
پاره از آسمان
ساقِطاً
فرود آينده بر سر ايشان
يَقُولُوا
گويند از فرط عناد و محض استكبار كه نه قطع آسمان است بلكه اين
سَحابٌ مَرْكُومٌ
ابريست درهم بسته و بر هم چسبيده يعنى بهآنكه آثار عذاب ببينند هم از كفر بار نمىايستند
فَذَرْهُمْ
پس دست بدار از ايشان يعنى حرب مكن با ايشان كه هنوز بقتال مأمور نيستى و مكافات ايشان را بگذار
حَتَّى يُلاقُوا
تا وقتى كه ببينند معاينه
يَوْمَهُمُ الَّذِي فِيهِ
آن روز را كه خود در ان روز
يُصْعَقُونَ
هلاك كرده شوند يا بىهوش گردند از نفخه اولى
يَوْمَ لا يُغْنِي
روز كه نفع نكند و بازندارد
عَنْهُمْ
از ايشان
كَيْدُهُمْ
مكر ايشان
شَيْئاً
چيزى را از عذاب
وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ
و نه ايشان يارى داده شوند يعنى هيچكس يارى نكند كه بازدارد از ايشان عذاب را مراد از چنين روز روز قيامت است و بعضى گويند روز بدرست .