وَ السَّقْفِ الْمَرْفُوعِ
و سوگند سقفى بلند برداشته يعنى آسمان كه مجمع انوار حكمت و مخزن اسرار فطرت است يا عرش عظيم
وَ الْبَحْرِ الْمَسْجُورِ
و سوگند به درياى بهم برآمده يعنى بحر محيط يا بحر الحيوان كه زير عرش است و از ان دريا چهل صباح بر قبور خواهند بارانيد بعد از نفخه اولى تا مردگان بنفخه ثانيه از ان قبور برآيند يا بحر مسجور جهنّم است و نزد ارباب تحقيق طور نفس است كه كليم قلب بران با حق سبحانه و تعالى مناجات مىكند و كتاب مسطور ايمان است كه در ورق منشور قلب بقلم رحمت ازلى نوشته شده كه كتب فى قلوبهم الايمان و بيت المعمور سر دل عارفان است كه به نظر تجليات سبحانى آبادانى يافته و سقف مرفوع روح رفيع القدر است كه سقف خانه دل است و بحر مسجور دلى است كه به آتش محبّت تافته باشد جواب قسم چيست
إِنَّ عَذابَ رَبِّكَ
به درستى كه عذاب پروردگار تو
لَواقِعٌ
هرآئينه بودنى است و فرود آمدنى
ما لَهُ
نيست مر آن عذاب را
مِنْ دافِعٍ
هيچ دفعكننده بلكه به همه حال واقع خواهد بود
يَوْمَ تَمُورُ السَّماءُ
روز كه بگردد آسمان
مَوْراً
گرديدنى يعنى در اضطراب آيد آنگاه بشگافد
وَ تَسِيرُ الْجِبالُ
و روان گردد كوهها يعنى بروند در هوا چون صبا
سَيْراً
رفتنى
فَوَيْلٌ
پس سختى عذاب
يَوْمَئِذٍ
دران روز
لِلْمُكَذِّبِينَ
مر تكذيبكنندگان را بود كه سخن خدا و رسول را به دروغ داشتند
الَّذِينَ هُمْ
آنان كه ايشان
فِي خَوْضٍ
در شروع كردن باقوال باطله كه استهزاء به قرآن است و تكذيب نبى و انكار بعث
يَلْعَبُونَ
بازى مىكند يعنى ارتكاب آن مىنمايند از روى غفلت و سخنان بيهوده مىگويند
يَوْمَ يُدَعُّونَ
بترسند از روزى كه مىافگنند كافران را يعنى مىكشند بعنف و قهر
إِلى نارِ جَهَنَّمَ
بسوى آتش دوزخ
دَعًّا
كشيدنى آوردهاند كه دستهاى كفّار بر گردن ايشان بندند و پيشانىهاى ايشان را به پشت پاى ايشان چفسانند و به دوزخ افگند و گويند
هذِهِ النَّارُ الَّتِي
اين آتشى است كه در دنيا
كُنْتُمْ بِها
بوديد كه به آن
تُكَذِّبُونَ
تكذيب مىكرديد و باور نمىداشتيد و وحى پيغمبر ص را سحر مىدانستيد
أَ فَسِحْرٌ هذا
آيا سحر است اينكه مىبينيد
أَمْ أَنْتُمْ
يا شما
لا تُبْصِرُونَ
نمىبينيد اينجا چنانچه در دنيا مىگفتيد ما را چشمبندى كردهاند
اصْلَوْها
درآييد در دوزخ
فَاصْبِرُوا
پس صبر كنيد بر عذاب آن
أَوْ لا تَصْبِرُوا
يا صبر مكنيد و جزع نمائيد
سَواءٌ
يكسان است
عَلَيْكُمْ
بر شما صبر و عدم صبر يعنى قوّت پرهيز و مجال گريز نداريد و ابدا معذّب خواهيد بود
إِنَّما تُجْزَوْنَ
جز اين نيست كه پاداش داده مىشويد
ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
به آن چيزى كه عمل مىكرديد در دنيا .