وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ
و نيافريديم پريان و آدميان را از اهل ايمان
إِلَّا لِيَعْبُدُونِ
مگر تا مرا پرستند يا نيافريديم مجموع ايشان را مگر امر كنيم به عبادت و همه را امر كردهايم و ما امروا الا ليعبدوا اللّه و مجاهد گفت نيافريديم ايشان را مگر تا مرا بشناسند و همه او را مىشناسند غايتش اينكه بعضى فرمان نمىبرند و برخى در عبادت شريك مىگيرند و دقايق اين آيت و حقايق اشارت حواله بجواهر التفسير است
ما أُرِيدُ مِنْهُمْ
نمىخواهم از آفريدگان خود
مِنْ رِزْقٍ
هيچ روزى
وَ ما أُرِيدُ أَنْ يُطْعِمُونِ
و نمىخواهم كه طعام دهند مرا بلكه رزق دادن و اطعام صفت من است و بس
إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ
به درستى كه خدا اوست روزىدهنده بندگان نه غير او
ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ
خداوند تواناى استوار در قدرت خود و در ترجمه رشف در معنى قوى و متين آورده كه قدرت قاهرهاش دليل قوة بالغه گشته و شدّت قوتش حجت متانت قدرت شده و در كارسازى متانتش را فتورى و نه در روزىدهى و بندهنوازى قدرتش را قصورى نظم
رساند رزق بر وجهى كه شايد * بسازد كارها نوعى كه بايد
به روزى بىنوايان را نوازد * به رحمت بىكسان را كار سازد
فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا
پس به درستى كه مر آنان راست كه ستم كردند به خود بكفر يعنى اهل مكه
ذَنُوباً
بهره از عذاب -
مِثْلَ ذَنُوبِ أَصْحابِهِمْ
مانند بهره ياران ايشان از كفار گذشته يعنى بديشان خواهد رسيد آنچه بدانها رسيده
فَلا يَسْتَعْجِلُونِ
پس بايد كه شتاب نكنند در طلب آن
فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا
پس واى مر آنان را كه كافر شدند
مِنْ يَوْمِهِمُ الَّذِي يُوعَدُونَ
از عذاب روز ايشان آن روزى كه وعده داده شدهاند بهآنكه آن روز قيامت است يا روز بدر و اللّه اعلم بالصواب
سورة الطّور
مكيّة و هى تسع و اربعون آية
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ - وَ الطُّورِ
سوگند به كوه طور سينا يعنى جبل زبير كه موسى ع بر آن كلام حق سبحانه استماع كرد و گويند مراد مطلق كوه است كه اوتاد ارضاند و منابع منافع
وَ كِتابٍ مَسْطُورٍ
و سوگند بكتاب نوشته شده
فِي رَقٍّ مَنْشُورٍ
در صحيفه كه گشاده گردد در وقت خواندن مراد بدين كتاب قرآن است يا آنچه در لوح محفوظ نوشته شده برين تقدير ورق منشور مجاز بود كه لوح از زمرد سبز است يا مراد الواح موسى ع باشد على نبينا و عليه السلام كه در وقت كتابت بر آن صرير قلم مىشنيد يا كتاب توريت كه در آن نعت سيد عالم مسطور بوده يا كتاب حفظه يا كتابى كه حق سبحانه و تعالى براى ملايكه نوشته كه علم ما كان و ما يكون از ان مىخوانند
وَ الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ
و به حق خانهآبادان يعنى كعبه و معمورى آن به زيارت حاجيان و خدمت مجاوران است يا صرحى كه مقابل خانه كعبه واقع شده در آسمان هفتم و عمارت او به كثرت طواف ملايكه است مر آن را .