نَحْنُ أَعْلَمُ
ما داناتريم
بِما يَقُولُونَ
بهآنچه مىگويند كافران از انكار قيامت و افتراء در حق من و سخنان مكروه درباره تو
وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ
و نيستى تو بر ايشان
بِجَبَّارٍ
مسلطى كه بقهر و جبر ايشان را بر ايماندارى
فَذَكِّرْ
پس پند بگوى
بِالْقُرْآنِ
بمواعيد قرآن
مَنْ يَخافُ وَعِيدِ
كسى را كه ترسد از وعيد من چه پند نگيرند به آنها جز ترسگاران
سورة الذّاريات
مكية و هى ستّون آية
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ - وَ الذَّارِياتِ ذَرْواً
- حق سبحانه و تعالى قسم ياد مىفرمايد به پراكندهكنندگان يعنى بادها پراگنده كنند خاك و غير آن را پراگندنى كه دانه را از كاه جدا كنند يا به ملائكه كه برانگيزندگان بادهااند
فَالْحامِلاتِ وِقْراً
پس بردارندگان بار گران يعنى ابرها كه به باران گران بارند يا به ملائكه كه ابرها را بردارند
فَالْجارِياتِ
پس به روندگان
يُسْراً
رفتن بر آسان يعنى كشتيهاى جارى يا كواكب كه در منزل خود جرياندارنده
فَالْمُقَسِّماتِ أَمْراً
پس به بخشكنندگان كار يعنى فرشتگان كه تقسيم امور امطار و ارزاق و غير آن متعلق به ايشان است و گفتهاند مراد چهار فرشته مقرباند كه هر يك به مهمى نامزد شده جبرئيل عليه السلام بوحى و ميكائيل ع به رحمت و تقسيم ارزاق و عزرائيل ع بموت و اسرافيل ع به نفخ صور حق سبحانه و تعالى بدين اشياى عجيب و اشخاص بزرگوار قسم ياد مىكند جوابش اينكه
إِنَّما تُوعَدُونَ
به درستى كه آنچه وعده داده شدهايد بدان از حشر و نشر و ثواب و عقاب
لَصادِقٌ
هر آئينه راست و درست است و در ان هيچ خلافى نيست
وَ إِنَّ الدِّينَ
و به درستى كه روز جزا و حساب
لَواقِعٌ
هر آئينه بودنى است بىشك و شبه
وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُكِ
و سوگند به آسمان كه خداوند ثبت و احكام است يا با زينت تمام يا با صورت نيكو و خوشآينده يا خداوند راهها است يعنى طرق كواكب كه ميسّر ايشان است و در تبيان آورده كه ابن عمر رضى اللّه عنهما نقل مىكند كه مراد آسمان هفتم است و حق تعالى به دو سوگند ياد مىكند كه
إِنَّكُمْ
به درستى كه شما اى اهل مكه
لَفِي قَوْلٍ مُخْتَلِفٍ
هر آئينه در گفتار مختلفايد نسبت با پيغمبر ص من يعنى گاهى شاعر مىگوئيد و وقتى ساحر و زمانى كاهن و گاهى مجنون يا قول شما در شان قرآن مختلف است او را سحر مىخوانيد و شعر و كهانت و مفترى و اساطير الاولين مىگوئيد
يُؤْفَكُ
گردانيده شود - عنه از ايمان بمحمد ص يا از قرآن
مَنْ أُفِكَ
آنكس كه گردانيده شده است در علم خدا حكم قدر و قضا از ايمان و قرآن يعنى هر كه در علم خدا است كه محروم باشد از ايمان بكتاب و پيغمبر ص هر آئينه محروم است بيت
دلها همه مجروح و جگرها همه خون است * تا حكم ازل در حق هر كس چون است
قُتِلَ الْخَرَّاصُونَ
لعنت كرده شدهاند دروغگويان از اصحاب قول مختلف مراد زمره مقسّمانند كه در وقت درود قوافل بر عقبات مكه بنشينندى و هر يك مهم حضرت ص به نوعى ديگر به آينده و رونده بازگفتندى و مردمان را از صحبت وى بازداشتندى حق تعالى ايشان را لعنت كرد و فرمود