سورة الجاثية
مكيّة و هى سبع و ثلاثون آية -
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ - حم
حروف مقطعه مختصرات اسماى الهىاند چنانچه حا اشارت است به حى و حفيظ و ميم كنايت است از ملك و مجيد و در لطائف آورده كه حا حكم ازلى است و ميم ملك ابدى بدين هر دو قسم ياد مىكند كه
تَنْزِيلُ الْكِتابِ
فرود آمدن كتاب يعنى قرآن
مِنَ اللَّهِ الْعَزِيزِ
از نزديك خداايست بر همه غالب
الْحَكِيمِ
دانا در تيسير مطالب و تقدير مواهب
إِنَّ فِي السَّماواتِ
به درستى كه در آسمانها از نجوم سيّاره و ثابته
وَ الْأَرْضِ
و در زمين از جبال و اشجار و حيوانات
لَآياتٍ لِلْمُؤْمِنِينَ
هر آئينه نشانهاست مر گرويدگان را بر وحدت و قدرت صانع
وَ فِي خَلْقِكُمْ
و در آفريدن شما از نطفه و تغيير آن از حالى بحالى
وَ ما يَبُثُّ
و آنچه پراگنده سازد در زمين
مِنْ دابَّةٍ
از جنبندگان باختلاف صور و اشكال ايشان
آياتٌ
علامتها است براى استدلال بر حكمت حضرت ذو الجلال
لِقَوْمٍ يُوقِنُونَ
مر گروهى را كه بىگمان شوند يعنى استدلال كنند بدان آيتها و بهواسطه استدلال متيقن شوند
وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ
و در اختلاف شب و روز بالوان و مقادير
وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ
و در آنچه فروفرستاده خداى
مِنَ السَّماءِ
از آسمان يا از ابر
مِنْ رِزْقٍ
از روزى يعنى باران كه سبب روزى است
فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ
پس زنده گردانيد به آن مطر زمين را
بَعْدَ مَوْتِها
بعد از خشكى و پژمردگى آن
وَ تَصْرِيفِ الرِّياحِ
و در گردانيدن بادها با اختلاف جهات و تفاوت احوال
آياتٌ
دلالتها است روشن و هويدا بر كمال قدرت الهى
لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ
مر گروهى را كه تعقل كنند
تِلْكَ
اين دليلها
آياتُ اللَّهِ
دلائل قدرت خداى است يا اين آيتها آيات قرآن است
نَتْلُوها عَلَيْكَ
مىخوانيم بر تو آن را
بِالْحَقِّ
به راستى و درستى
فَبِأَيِّ حَدِيثٍ
پس بكدام سخن
بَعْدَ اللَّهِ
پس از سخن خداى كه قرآن است
وَ آياتِهِ
و دلائل قدرت او
يُؤْمِنُونَ
ايمان مىآريد و حفص بيا مىخواند يعنى بكدام سخن مىگروند اگر بدين سخن نگروند
وَيْلٌ
سختى عذاب
لِكُلِّ أَفَّاكٍ
مر هر دروغگوئى راست
أَثِيمٍ
بسيار گناه يعنى نضر بن حارث كه .