ما خَلَقْناهُما
نيافريديم اهل ارض و سما را
إِلَّا بِالْحَقِّ
مگر براى حق كه آن مثوبت است بر طاعت و عقوبت بر معصيت
وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ
و ليكن بيشتر مردمان يعنى مشركان بسبب غفلت و عدم فكرت
لا يَعْلَمُونَ
نمىدانند كه فعل حكيم به حق بود
إِنَّ يَوْمَ الْفَصْلِ
به درستى كه روز جدا شدن حق از باطل يا جدائى ميان مؤمن و كافر و مطيع و عاصى
مِيقاتُهُمْ أَجْمَعِينَ
هنگام جمع شدن همه آدميان است
يَوْمَ لا يُغْنِي
روز كه دفع نكند
مَوْلًى
دوستى و خويشاوندى
عَنْ مَوْلًى
از دوست و خويش خود
شَيْئاً
چيزى را از عذاب يا سود نرساند كسى كسى را به هيچچيز
وَ لا هُمْ يُنْصَرُونَ
و نباشند دوستان كه يارى كرده شوند از دوستان ديگر
إِلَّا مَنْ رَحِمَ اللَّهُ
مگر كسى كه خوشنود بود خداى تعالى ازو يعنى مؤمنان كه ايشان يارى كنند مر يكديگر را به شفاعت
إِنَّهُ هُوَ الْعَزِيزُ
به درستى كه خداى تعالى غالب است كسى را كه او عذاب كند كسى يارى نكند او را
الرَّحِيمُ
مهربان است بر هر كه رحمت كند او را رتبه شفاعت دهد
إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ
به درستى كه درخت زقوم يعنى ميوه آن
طَعامُ الْأَثِيمِ
خوردنى گناهكاران است يعنى ابو جهل و احزاب او زقوم چون بخورند
كَالْمُهْلِ
مانند مس و روئين گداخته
يَغْلِي فِي الْبُطُونِ
بجوشد شكمها جوشيدنى
كَغَلْيِ الْحَمِيمِ
مثل جوشيدن آب گرم يعنى پاره پاره كند رودهاى ايشان را و بگدازد امعا و احشاى ايشان را پس حق سبحانه زبانيه را گويد
خُذُوهُ
بگيريد اين گناهكار را
فَاعْتِلُوهُ
پس بكشيدش بعنف و قهر
إِلى سَواءِ الْجَحِيمِ
به ميانه دوزخ
ثُمَّ صُبُّوا
پس آنگاه بريزيد
فَوْقَ رَأْسِهِ
بر سر او
مِنْ عَذابِ الْحَمِيمِ
از عذاب آبى گرم تا تمام بيرون بدن او بدين آب معذّب شود همچنانچه درون از زقوم معذب است و بگوئيد مر او را كه
ذُقْ
بچش و بكش اين عذاب را
إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ
به درستى كه تو ارجمندى و قادرى نزديك قوم خود
الْكَرِيمُ
بزرگوار بزعم خود ابو جهل مىگفت كه من اعز و اكرم اهل واديم در بطحا از من عزيزتر نيست در آن روز حق تعالى فرمايد كه او را عذاب كنيد كه دعوى عزيزى و كريمى مىكرد
إِنَّ هذا
به درستى كه اين عذاب
ما كُنْتُمْ بِهِ
آنست كه شما بوديد كه به آن
تَمْتَرُونَ
شك مىآورديد تا اكنون معاينه ديديد .