وَ اتْرُكِ الْبَحْرَ
و بگذار دريا را
رَهْواً
ساكن و آرميده بر همان وجه كه راهها درو ظاهر بود يعنى ديگر بار برو عصا مزن كه به حال اوّل رود و بگذارش تا قبطيان درو درآيند و مترس
إِنَّهُمْ
به درستى كه ايشان
جُنْدٌ مُغْرَقُونَ
گروهى غرقشدگانند يعنى همه در دريا غرق خواهند شد پس فرعونيان به تمام غرق شدند
كَمْ تَرَكُوا
چه بسيار كه بگذاشتند
مِنْ جَنَّاتٍ
از بوستانهاى پردرخت
وَ عُيُونٍ
و چشمهاى آب روان
وَ زُرُوعٍ
و كشتهاى رسيده
وَ مَقامٍ كَرِيمٍ
و منزلها نيكو آراسته
وَ نَعْمَةٍ كانُوا
و اسباب تنعم و برخوردارى كه بودند
فِيها
در ان نعمت
فاكِهِينَ
متنعمان و شادىكنان
كَذلِكَ
كار ما با مكذبان همچنين است
وَ أَوْرَثْناها
و ميراث داديم منازل و مواضع ايشان را
قَوْماً آخَرِينَ
به گروه ديگر از مردمان يعنى بنى اسرائيل را
فَما بَكَتْ
پس نگريست
عَلَيْهِمُ السَّماءُ
بر ايشان آسمان
وَ الْأَرْضُ
و زمين يعنى از هلاك ايشان كس حساب نبرد در معالم آورده كه چون مؤمنى بميرد چهل روز آسمان و زمين برو بگريند و از انس رضى اللّه عنه ، منقول است كه حضرت رسول عليه الصلاة و السّلام فرمود كه هيچ بنده نباشد الا كه مر او را در آسمان دو در بود درى كه روزى او از ان فرود آيد و درى كه عمل او از آنجا بالا رود پس چون وفات كند اين دو دراز نزول رزق و عروج عمل او محروم مانند و برو بگريند عطار رحمه اللّه مىگويد كه گريه آسمان سرخى اطراف است در معالم آورده كه چون امير المؤمنين حسين بن على مرتضى رضى اللّه عنهما شهيد شد آسمان برو گريست و گريه او آن بود كه اطراف آفاق سرخ شد درين باب گفتهاند رباعى
اين سرخى شفق كه برين چرخ بىوفا است * هر شام عكس خون شهيدان كربلا است
گر چرخ خون بيارد ازين غصّه درخواست * در خاك خون بگريد اين ماجرا روا است
و گفتهاند گريه آسمان و زمين همچون گريه آدميان است و بعضى برانند كه علامتى بر ايشان ظاهر گردد كه دليل بود بر حزن و اسف همچون گريه كه اغلب دال است بر غم و اندوه و بر هر تقدير چون فرعونيان را عملى نبود كه به آسمان رود و بر روى زمين هم كارى نيكو نكردند آسمان و زمين بر ايشان نگريست
وَ ما كانُوا
و نبودند
مُنْظَرِينَ
مهلتدادگان از وقتى بهوقتى ديگر
وَ لَقَدْ نَجَّيْنا بَنِي إِسْرائِيلَ
و هر آئينه برهانيديم بنى اسرائيل را
مِنَ الْعَذابِ الْمُهِينِ
از عذاب خواركننده كه بندگى فرعون بود و قتل ابناء و تعب در عمل عذابى واقع
مِنْ فِرْعَوْنَ
از فرعون
إِنَّهُ كانَ عالِياً
به درستى كه بود فرعون سركشنده و خود را بلند ساخته
مِنَ الْمُسْرِفِينَ
از كافران كه متجاوزاند از حدود ايمان
وَ لَقَدِ اخْتَرْناهُمْ
و به درستى كه برگزيديم موسى عليه السلام و مؤمنان بنى اسرائيل را
عَلى عِلْمٍ
بر دانشى يعنى دانستيم كه ايشان سزاواراند بهآنكه برگزينيم ايشان را
عَلَى الْعالَمِينَ
بر عالميان زمان ايشان .