مَنْ كانَ يُرِيدُ
هر كه باشد كه خواهد به عمل خود
حَرْثَ الْآخِرَةِ
كشت آن سراى يا پاداش آن را
نَزِدْ لَهُ
بيفزائيم مر او را
فِي حَرْثِهِ
در زرع خير يا در ثواب آخرت از ثواب آن جهان بذكر حرث خبر داد به جهت تمثيل يعنى چنانچه كشت دانه را مىافزايد تا يكى از ان بسيار مىشود همچنين عمل مؤمن روز بروز نزد خداى تعالى افزون مىگردد تا حدى كه يك ذره برابر كوه احد شود
وَ مَنْ كانَ يُرِيدُ
و هركه باشد كه خواهد به كردار خود
حَرْثَ الدُّنْيا
نيكى دنيا و سعى كند در حصول متاع آن
نُؤْتِهِ مِنْها
بدهيم او را از دنيا آنچه به قسمت ازلى نصيب او باشد
وَ ما لَهُ
و نيست مر او را
فِي الْآخِرَةِ
در ان سراى
مِنْ نَصِيبٍ
هيچ بهره ، مراد كافرانند كه همين دنيا خواهند و بس يا منافقانى كه در غزوها با مؤمنان اتفاق نمودندى و غرض ايشان غنيمت بودى و بس درين آيت فرمود كه هر كه دنيا خواهد آنچه تقدير كرده باشيم بوى دهيم و از نعمت آخرت بىبهره ماند و هر كه آخرت طلبد نصيب خود از دنيا ببرد و در عقبى زياده از زياده فيض يابد بيت
دنيا طلبى بهره دنيات دهند * عقبى طلبى هر دو به يكجات دهند
نه چنان است كه كافران تصوّر كردهاند
أَمْ لَهُمْ شُرَكاءُ
آيا مر ايشان را انبازانند يعنى مر ايشان را ديوان هستند كه در معصيت شريك ايشانند
شَرَعُوا لَهُمْ
نهادند براى ايشان يعنى بياراستند در دل ايشان
مِنَ الدِّينِ
از كيش جاهليت
ما لَمْ يَأْذَنْ
آنچه دستورى نداده است و نفرموده
بِهِ اللَّهُ
به آن خداى هيچكس را مانند شرك و انكار بعث و عمل براى دنيا و تحريم بحيره و سائبه و امثال آن
وَ لَوْ لا كَلِمَةُ الْفَصْلِ
و اگرنه كلمه راست بودى يعنى قضاى سابق بتاخير مكافات ايشان
لَقُضِيَ بَيْنَهُمْ
هر آئينه حكم كرده شده بودى ميان كافر و ميان مؤمن يا ميان مشركان و شركاء و هر يك جزا بسزا يافته بودندى اما وعده فصل ميان ايشان در قيامت است
وَ إِنَّ الظَّالِمِينَ
و به درستى كه ستمكاران يعنى كافران
لَهُمْ
مر ايشان را است در ان روز
عَذابٌ أَلِيمٌ
عذابى دردناك كه دائم و بىانقطاع باشد
تَرَى الظَّالِمِينَ
ببينى مشركان را در روز قيامت
مُشْفِقِينَ
ترسان و هراسان
مِمَّا كَسَبُوا
از جزاى آنچه ايشان كسب كرده باشند
وَ هُوَ
و و بال اعمال و افعال ايشان
واقِعٌ بِهِمْ
رسنده است بديشان
وَ الَّذِينَ آمَنُوا
و آنان كه گرويدهاند
وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
و عملهاى ستوده كردهاند
فِي رَوْضاتِ الْجَنَّاتِ
در مرغزارهاى بهشتاند يعنى خوشترين بقعههاى آن
لَهُمْ
مر ايشان راست در بهشت
ما يَشاؤُنَ
آنچه خواهند و آرزو برند آماده و مقرر شده
عِنْدَ رَبِّهِمْ
نزديك پروردگار ايشان
ذلِكَ
آنچه مذكور شد از كرامت بهشتيان
هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ
آنست فضل بزرگ كه حق سبحانه آن را بر بندگان تفضل فرموده و در جنب آن ، نعيم فانى دنيوى بهغايت حقير و فرومايه است .