ذلِكَ
آن ثواب كه خبر داد
الَّذِي يُبَشِّرُ اللَّهُ
آنست كه مژده مىدهد خدا بدان
عِبادَهُ
بندگان خود را
الَّذِينَ آمَنُوا
آنان كه ايمان آوردهاند
وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
و كارهاى شايسته كردهاند و تقديم خبر به اين كرامتها جهت ازدياد سرور مؤمنان است و آنكه دانند كه عمل ايشان ضائع نيست پس در مراسم عبوديت اجتهاد نمايند و بر وظائف عبادت بيفزايند قطعه
كار نيكو كن اگر مزد نكو مىطلبى * كه جزا هر چه نيكوتر ، به نكوكار
دهند كار اگر نيست ترا در طمع اجر مباش * مزد مزدور به اندازه كردار دهند
امام ثعلبى از قتاده رض نقل مىكند كه گروهى از مشركان اجتماع نموده با يك ديگر گفتند هيچ دريافتهايد كه محمد ص بر عملى كه مباشر آنست از دعوت و ابلاغ هيچ مزدى مىخواهد يا نى اين آيت نازل شد كه
قُلْ
بگو اى محمد ص
لا أَسْئَلُكُمْ
نمىخواهم شما را
عَلَيْهِ
به رسانيدن پيغام
أَجْراً
مزدى و هيچ پيغمبر از امت براى دعوت مزدى نخواسته و در تبيان از ابن عباس رضى اللّه عنه ، نقل فرمود كه چون حضرت رسالتپناه عليه صلوات اللّه و سلامه به مدينه آمد اكابر انصار به خدمت سيّد آمده گفتند تو پسر خواهر مائى و در دين رهبر مائى و مىبينيم كه اخراجات تو بسيارست و مداخل تو كم گر فرمائى قدرى اموال خود بطيب نفس و انشراح صدر جمع كرده بياريم و بخدام عتبه عليه بسپاريم تا در حوائج خود صرف كنند و خاطر عاطر را از ان ممر فراغتى دست دهد اين آيت نازل شد كه بگو اى محمد صلى اللّه عليه و سلّم كه من بر تبليغ رسالت از كسى مزدى طمع ندارم
إِلَّا الْمَوَدَّةَ
ليكن دوستى مىطلبم
فِي الْقُرْبى
در خويشى يعنى قريش بايد كه مرا دوست دارند براى قرابتى كه با ايشان دارم و چون به صله رحم افتخار مىكنند و مرا هيچ بطنى از قريش نيست الا كه سر رشته قرابتى هست در ان پس بايد كه مرا يارى دهند بر دشمنان و با من دشمنى نكنند اين معنى به نسبت قول قتاده رض رضى اللّه عنه بسيار واضح است و گفتهاند مراد مودت ثابته است در ذوى القربى يعنى من مزدورى رسالت نمىخواهم ليكن خويشان مرا دوست دارند و از ابن عباس رضى اللّه عنه منقول است كه صحابه بعد از نزول اين آيت گفتند يا رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلّم خويشان شما كه مودت ايشان بايد كرد كداماند فرمود كه على و فاطمه و دو پسر ايشان حسن و حسين رضوان اللّه عليهم اجمعين و در تفسير ثعلبى آورده كه خويشان حضرت رسول اللّه صلى اللّه عليه و سلّم بنو هاشماند و بنو المطلب كه خمس بر ايشان قسمت بايد كرد و نزد بعضى مراد از قربى تقرب است به خداى يعنى دوست داريد آنان كه تقرب كنيد به خداى باعمال صالحه
وَ مَنْ يَقْتَرِفْ
و هر كه كسب كند
حَسَنَةً
نيكى را يعنى طاعتى و در عين المعانى آورده كه حسنه اينجا محبّت آل پيغمبرست ص صلى اللّه عليه و سلّم كه هرك را آن باشد
نَزِدْ لَهُ
زياده كنيم ما مر او را
فِيها حُسْناً
در ان حسنه يعنى مضاعف سازيم نواب آن را
إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ
به درستى كه خداى تعالى آمرزنده است گنهكاران را
شَكُورٌ
پذيرنده طاعت فرمانبرداران را .