أَمْ يَقُولُونَ افْتَرى
بلكه مىگويند كافران كه برمىبافد محمد ص و برمىبندد
عَلَى اللَّهِ كَذِباً
بر خداى دروغ بدعوى نبوت يا نزول قرآن
فَإِنْ يَشَإِ اللَّهُ
پس اگر خواهد خداى
يَخْتِمْ عَلى قَلْبِكَ
مهر نهد بر دل تو اگر افترا كنى و قرآن بر تو فراموش گرداند يا مهر نهد بر دل تو به صبر و شكيبائى تا از ايذاء و جفاى ايشان متضرر نشوى در حقايق سلمى از سهل بن عبد اللّه قدس سره نقل مىكند كه مهر شوق ابدى و محبت لم يزل بر دل تو نهد تا التفات به غير وى نكنى و از اجابت و اباى خلق فارغ گردى
وَ يَمْحُ اللَّهُ الْباطِلَ
و محو كند خدا كجى و ناراستى را
وَ يُحِقُّ الْحَقَّ
و آشكارا مىگرداند حق را
بِكَلِماتِهِ
بسخنان خود يعنى بوحى يا به حكم قضا كه هيچكس دفع آن نتواند كرد
إِنَّهُ
به درستى كه خداى
عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ
داناست بهر چه در دلها است يعنى راستى تو و مظنه افتراى ايشان به تو ، برو مخفى نيست در عين المعانى از ابن عباس رضى اللّه عنه ، روايت فرموده كه بعد از نزول آيت قل لا أسألكم عليه اجرا در خاطر بعضى خطور كرده بود كه پيغمبر ما را به دوستى خويشان خود امر مىفرمايد تا بعد ازو فرمان ايشان بريم و بر ما حكم كنند جبرئيل عليه السلام آن حضرت صلى اللّه عليه و سلم را خبر داد از اتهام آن جمع بدين آيت و حضرت ع با ايشان گفت و ايشان گفتند يا رسول اللّه ص گواهى مىدهيم كه تو راستگوئى و ما ازين انديشه توبه كرديم اين آيت نازل شد كه
وَ هُوَ الَّذِي
و اوست آن كسى كه بمحض كرم خود
يَقْبَلُ التَّوْبَةَ
قبول مىكند توبه را
عَنْ عِبادِهِ
از بندگان خود يعنى چون به دو بازگروند و از گناهى كه كردند ندامت ورزند آن بازگشت را در پذيرد
وَ يَعْفُوا
او فروگذارد
عَنِ السَّيِّئاتِ
از بديهاى ايشان يعنى بعد از توبه جرمها را از ايشان درگذراند
وَ يَعْلَمُ
و مىداند
ما تَفْعَلُونَ
آنچه كنند بعد از ان از نيكى و بدى و حفص بتا مىخواند يعنى خداى مىداند آنچه شما مىكنيد از گناه و توبه
وَ يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا
و اجابت كند خداى درخواست آنان كه گرويدند
وَ عَمِلُوا
و كردند
الصَّالِحاتِ
عملهاى پسنديده
وَ يَزِيدُهُمْ
و زياده گرداند مسئول ايشان را
مِنْ فَضْلِهِ
از فضل خود يعنى بدهد ايشان را آنچه جرأت خواستن آن نداشته باشند از رويت و سلام
وَ الْكافِرُونَ
و ناگرويدگان
لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ
مر ايشان راست عذابى سخت كه ذل حجاب و دوام عقاب است و هيچ رنج و عقاب بدتر از مذلّت حجاب نيست بيت
ز هيچ رنج تو مطلق و لم نتابد روى * جز آنكه بند كنى در حجاب حرمانش
آوردهاند كه اصحاب صفه رض كه به فقر و فاقه مىگذرانيدند روزى در خاطر ايشان گذشته كه چه باشد كه ما توانگر باشيم و مال خود بفلان و فلان خير صرف كنيم اين آيت آمد كه -