وَ ما يُلَقَّاها
و نهدهند اين خصلت كه مقابله بدى است به نيكى
إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا
مگر آنان را كه صبر كنند بر مكاره و نفس را از انتقام بازدارند
وَ ما يُلَقَّاها
و عطا نكنند اين عادت و صفت
إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ
مگر خداوند بهره بزرگ را يعنى آنان را كه نصيبى تمام دارند از ايمان يا از كمال نفس يا از خير يا از اخلاق حسنه و گويند حظ عظيم بهشت است
وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ
و اگر برسد به تو
مِنَ الشَّيْطانِ
از ديو
نَزْغٌ
وسوسه به تباهى يعنى اگر وسوسه شيطانى خواهد كه بناى اين صفت كه مذكور شد بكند و درهم شكند
فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ
پناه جوى به خداى از شر او
إِنَّهُ
به درستى كه خداى
هُوَ السَّمِيعُ
اوست شنوا مر استعاذه ترا
الْعَلِيمُ
دانا است به نيت تو
وَ مِنْ آياتِهِ
و از نشانهاى قدرت الهى
اللَّيْلُ وَ النَّهارُ
شب است و روز كه متعاقب يكديگراند روز به جهت آرائش و شب براى آسايش -
وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ
و ديگر آفتاب و مهتاب كه بسيرى مقدّر و اندازه مقرر مىروند و مىآيند
لا تَسْجُدُوا
سجده مكنيد
لِلشَّمْسِ
مر آفتاب را
وَ لا لِلْقَمَرِ
و ماه را كه ايشان مخلوقند مانند شما
وَ اسْجُدُوا لِلَّهِ
و سجده كنيد مر خداى را
الَّذِي خَلَقَهُنَّ
آن خداى كه بيافريد شب و روز و مهر و ماه را
إِنْ كُنْتُمْ
اگر هستيد شما كه از روى يگانگى
إِيَّاهُ تَعْبُدُونَ
مر او را مىپرستيد چه سجود اخص عبادت است و آن خالق را بايد نه مخلوق را و امام شافعى رح درين محل سجده مىكند تا سجده مقترن بامر باشد و اين روايت مروى است از عبد اللّه بن مسعود رض رضى اللّه عنه
فَإِنِ اسْتَكْبَرُوا
پس اگر سركشى كنند از سجده كردن خداى را از ان چه زيان
فَالَّذِينَ عِنْدَ رَبِّكَ
پس آنان كه نزديك پروردگار تواند از فرشتگان
يُسَبِّحُونَ لَهُ
نماز مىگذارند براى او يا تسبيح مىگويند مر او را و مىستايند
بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ
به شب و روز يعنى پيوسته به طاعت او مشغولاند
وَ هُمْ لا يَسْأَمُونَ
و ايشان ملول نمىشوند از كثرت عبادت و بسيارى ستايش و پرستش و امام اعظم رحمه اللّه اينجا سجده مىكند چه سخن سجده به اينجا تمام شد و اين روايت ابن عباس رض و ابن عمر رض است اين سجده يازدهم است باتفاق علماء از سجدات قرآنى و حضرت شيخ قدس سره در فتوحات اين را سجده اختيار گفته و فرموده كه اگر در آخر آيت اولى سجده كنند سجده شرط باشد چه مقارن است بقوله تعالى ان كنتم ايّاه تعبدون و اگر بعد از آيت دوم بسجود روند سجده نشاط و محبت بود چه مقرون است بدين كلمات كه و هم لا يسأمون .